---
type: BookChapter
work_id: '20'
book_url: https://nasa.misia.sk/books/1815
book_markdown_url: https://nasa.misia.sk/books/1815.md
language: gu
position: 205
canonical_url: https://nasa.misia.sk/book_chapters/6325
markdown_url: https://nasa.misia.sk/book_chapters/6325.md
markdown_source: converted
translations: {}
---

# YISE ZÉDA OTÀNHÓHÓ TỌN - BÉ NUGBO KAVI LALO WẸ?

## Ohóta 10 – AGBASA TEOFANI JIWHEYẸWHE TỌN

To madopòdo mẹ, Jiwheyẹwhe kẹdẹ wẹ tin. Gbigbọ wẹ Jiwheyẹwhe, Jiwheyẹwhe wẹ Hinhọ́n, podọ Jiwheyẹwhe wẹ Ogbẹ̀. To madopòdo hinhọ́n gọ́fla Gbigbọ tọn he mẹ, to whenẹnu É ma ko do Ede hia gba. To ninọ̀mẹ enẹ lọ mẹ, mẹde ma sọgan mọ Ẹn. Dinvie mí na dọhó do fie Jiwheyẹwhe ṣẹ̀ azọ́nwà bo sọ to Ede dohia te ji, enẹ wẹ nado dọ bibẹ́nu ojlẹ lọ tọn. To bibẹ́nu nẹ, Jiwheyẹwhe dá olọn lẹ po aihọn po. Nado pọ́n hlan Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ, mí hia dọ, *“Wh**ẹ́**wh**ẹ́**whenu w**ẹ**Ohó l**ọ**ko tin, Ohó l**ọ**ko tin po Jiwhey**ẹ**whe po, Ohó l**ọ**w**ẹ**Jiwhey**ẹ**whe”* (JOHANU 1:1). Po gbèdidè he po, Omẹ dopolọ he ṣẹ̀ Ede dohia gbọn tintọ́n jẹgbonu sọn madopòdo gọ́fla hinhọ́n tọn po gigo tọn po mẹ yín alọdlẹn do. Omẹ dopolọ he ṣẹ̀ núdá ji, Jiwheyẹwhe to Awúsọhia Ede titi tọn mẹ di *Logos* tọ́n jẹgbonu wá, yèdọ *Yahweh*Mẹhe wàzọ́n bo sọ dá núdidá lẹ, to enẹgodo É lẹzùn agbasalan bo sọ sọawúhia to ninọ̀mẹ Ovi tọn mẹ. *Yahweh*yín didohia to gbonu to gọ́fla hinhọ́n tọn mẹ, ehe mẹ *Elohim*nọnọ̀. Enẹwutu, yè wlán ẹn dọ,*“Ew**ọ**l**ọ**w**ẹ**ko tin to wh**ẹ́**wh**ẹ́**whenu po Jiwhey**ẹ**whe po”* (JOHANU 1:2), ehe lọ ma yín to madopòdo mẹ gba, na madopòdo ma tindo bibẹ̀nu azán tọn wutu. Na enẹ wẹ omẹ lẹpo dóna mọdona *Yahweh* kẹdẹdi Núdátọ, to ofi Owé JOHANU 1:3 tọn to alọdlẹn do *Logos*he yín Ohó lọ, dọ: *“Gb**ọ**n al**ọ**et**ọ**n m**ẹ**w**ẹ**yè dá onú popo; to godo et**ọ**n núde matin b**ọ**yè s**ọ**dá to onú he yè dá l**ẹ**po m**ẹ**”*. To kọ̀ndopọ́ he mẹ, mí sọ dóna hia Owé KOLOSINU 1:16 tọn:*“Na ede w**ẹ**yè gb**ọ**n dá onú l**ẹ**po, ehe tin to ol**ọ**n l**ẹ**m**ẹ**, po ehe tin to aih**ọ**n m**ẹ**po, ehe yè m**ọ**po ehe yè ma m**ọ**po, eyín yé tl**ẹ**yín ofin, kavi ah**ọ**lu-yigba, kavi ogán l**ẹ**, kavi huhl**ọ**n l**ẹ**; gb**ọ**n ede w**ẹ**yè dá onú l**ẹ**po, pod**ọ**na ew**ọ**.”*

Dogbọn kàndai núdidá he yè dọhó etọn hlan mí lẹ tọn dali, aihọn tin jẹvọ (tohu) bo sọ gbọgbe (bohu). To whenẹnu ninọ̀mẹ de kavi ogbẹ̀ de matin. Zinvlu sọ ṣinyọn dogbo nukunmẹ. To asiko nẹ mẹ wẹ Jiwheyẹwhe ṣẹ̀ azọ́n núdidá tọn wà ji, podọ Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn sọ pàváva osìn nukunta ji. Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn biọ Ohó lọ he yín *Logos*lọ mẹ bo ṣẹ̀ azọ́nwà to whẹ́whẹ́whenu, podọ azọ́n kọ̀ndopọ́ tọn. Núdidá lẹ sọawúhia gbọn Ohó didọ dali, ṣigba ogbẹ̀ lọ kẹdẹ wẹ tọ́n jẹgbonu gbọn azọ́nwiwà Gbigbọ tọn dali. Jiwheyẹwhe dọhó bọ e sọ yín mọ. É dọ, dọmọ:*“gb**ọ**hinh**ọ́**n ni tin: b**ọ**hinh**ọ́**n s**ọ**tin”*. Núdepope he Jiwheyẹwhe dọ nọ jọ. Huhlọn núdidá tọn tin to Ohó Etọn mẹ.

Kẹdẹdilé mí ko dọ dó jẹnukọn, to bibẹ́nu Jiwheyẹwhe tọ́n jẹgbonu sọn gigọ́fla madopòdo tọn mẹ, bo sọ do Ede hia gbaungba to ninọ̀mẹ awúsọhiamẹ tọn de mẹ. *“M**ọ**w**ẹ**Jiwhey**ẹ**whe dá gb**ẹ**t**ọ**to bo**ṣ**i**ọ**et**ọ**n titi m**ẹ**, to bo**ṣ**i**ọ**Jiwhey**ẹ**whe t**ọ**n m**ẹ**w**ẹ**é dá**ẹ**do…”* (GENẸSISI 1:27). Boṣiọ Jiwheyẹwhe tọn wẹ yín awúsọhia gbẹtọ tọn. *“… pod**ọ**apájl**ẹ**ofin l**ọ**t**ọ**n ji w**ẹ**apájl**ẹ**de te di awús**ọ**hia gb**ẹ**t**ọ**de t**ọ**n to e ji aga”* (EZEKIẸLI 1:26; OSỌHIA 4:2).

Gbẹtọ wẹ de Jiwheyẹwhe. To ninọ̀mẹ he mẹ wẹ É zinzọnlin te to ojipa edẹni tọn mẹ bo sọ nọ basi sinsẹ̀n po Adam po Evi po. To Owé GENẸSISI 18:1-2 tọn mẹ, mẹdlapọ́n Etọn hlan Ablaham yín winwlán dai:*“OKLUN**Ọ* *s**ọ**s**ọ**awúhia**ẹ**to ozùn mamle t**ọ**n ji: ew**ọ**s**ọ**sinai* *to h**ọ**nt**ọ**nu ogoh**ọ̀**t**ọ**n to yozò azán l**ọ**t**ọ**n m**ẹ**. Ew**ọ**s**ọ**zé nukun et**ọ**n hlan bo s**ọ**p**ọ́**n, bo dayi e go, sunnu at**ọ̀**n n**ọ**te to é de”*. Oklunọ dọhó hẹ Ablaham. Angẹli awe he zọnhẹ Oklunọ lọ lẹ yì otò Sọdọmi tọn mẹ (GENẸSISI 19). E yín winwlán dai to Alẹ̀nù Hóhó mẹ nugbo dọ, Jiwheyẹwhe do Ede hia jẹgbonu to agbasa gbigbọnọ tọn he mẹ. Jakọbu diahi hẹ Ẹ bo bla alọ etọn lẹ do alọ Etọn go, bo sọ hẹn Oklunọ go kaka jẹ whenuena É dóalọ dọnklanmẹ etọn, enẹgodo Jakọbu lẹzùn gbẹtọ sẹkunọ (GENẸSISI 32:22-32; HOSEA 12:4-6). Oklunọ Jiwheyẹwhe dopolọ to osọ, dopolọ to egbé to aigba ji podọ mẹhe jlo É wẹ É na do Ede hia hlan, bọ yé na sọ dọ nugbo lọ hézéhézé.

Núvivẹ awetọ to kàndai azọ́n núdidá tọn he mẹ yín didohia nugbo, dọ, angẹli lẹ lọsu nọ sọawúhia di gbẹtọ, kẹdẹdilé Owé Wiwé dèkunnu dó, dọ: *“… bo dayi e go, di awús**ọ**hia gb**ẹ**t**ọ**de t**ọ**n**ṣ**ite fin**ẹ**to y**ẹ**n nuk**ọ**n. Y**ẹ**n s**ọ**sè ogbè om**ẹ**de t**ọ**n to otó Ulai t**ọ**n l**ẹ* *ṣẹ**n**ṣẹ**n, he yl**ọ**, bo s**ọ**d**ọ**m**ọ**, Gabli**ẹ**li, h**ẹ**n dawe he nado tunwun númim**ọ**l**ọ**”* (DANIẸLI 8:15-16). To ota etọn 9 mẹ, Daniẹli dèkunnu dọ, *“M**ọ**w**ẹ**whenuena y**ẹ**n to hód**ọ**to od**ẹ̀**m**ẹ**, dawe l**ọ**Gabli**ẹ**li, m**ẹ**he y**ẹ**n ko m**ọ**to númim**ọ**l**ọ**m**ẹ**…”* (DANIẸLI 9:21).

Oklunọ Lọsu po angẹli lẹ po tindo ninọ̀mẹ gbẹtọ de tọn. Ehe wẹ tunmẹ daho de gbọn gblọndo magbọvọ Ohó Jiwheyẹwhe tọn he tọ́n jẹgbonu to Owé GENẸSISI 1:26 tọn mẹ, fie Jiwheyẹwhe dọ te dọmọ:*“Gb**ọ**mí ni basi gb**ẹ**t**ọ**to bo**ṣ**i**ọ**mít**ọ**n m**ẹ**, to apájl**ẹ**mít**ọ**n m**ẹ**…”* Sọn whẹ́whẹ́whenu, angẹli lẹ nọ sinai lẹ́do Jiwheyẹwhe na yé tindo ninọ̀mẹ taidi Ewlọsu wutu. É dọ hlan Job, dọ,*“Fie w**ẹ**hi**ẹ**te whenuena y**ẹ**n dó dòdó aigba t**ọ**n l**ẹ**ai?… M**ẹ**nu w**ẹ**dodògbo ojl**ẹ**et**ọ**n l**ẹ**t**ọ**n, e yín hi**ẹ**y**ọ́**n**ẹ**n? Kavi m**ẹ**nu w**ẹ**dl**ẹ**n okàn do e ji? Ehe ji yè h**ẹ**n oslò et**ọ**n l**ẹ**nado di**ọ**? Kavi m**ẹ**nu w**ẹ**dó zannu l**ọ**ngl**ọ**n**ẹ**n et**ọ**n t**ọ**n; whenuena sunwhl**ẹ**vu af**ọ**nnu t**ọ**n l**ẹ**to hànji dop**ọ́**, b**ọ**visunnu Jiwhey**ẹ**whe t**ọ**n l**ẹ**po to abóbodo hlan hom**ẹ**hun?”* (JOB 38:4-7). To ofi mí mọ gblọndo Jiwheyẹwhe tọn gbọn Ohó didọ Ewlọsu tọn dali dọ awhànpa olọn tọn lẹ tin finẹ to whenuena Jiwheyẹwhe dá aihọn. Yé wẹ É dọhó hlan dọmọ:*“Gb**ọ**mí ni basi gb**ẹ**t**ọ**…”* Tunmẹ he dọ, dọ Jiwheyẹwhe to hódọ hlan omẹ vòvo lẹ to Jiwheyẹwhe yínyín Etọn mẹ, yín tunmẹ jẹagọ de bo sọ yín núhe matin. Yẹwhegán de kavi apọsteli de ma tunmẹ owéfọ he do alọ mọtọnhunkọ ji gba. Whenuena yẹwhegán Isaia mọ Gigo Jiwheyẹwhe tọn, é dèkunnu dọ, yẹn mọ Oklunọ sinai to ofi he yì aga de ji bọ awhànpa olọn tọn lẹ lẹ́do É, bo to hànji dọmọ, “Wiwé, wiwé, wiwé…” To whenẹnu é sè ogbè Oklunọ tọn to didọmọ, *“M**ẹ**nu w**ẹ**y**ẹ**n na dohlan, m**ẹ**nu w**ẹ**na yì na mí?”* (ISAIA 6:8).

Yẹwhegán Mikaia tindo dọpọ́n dopolọ, bo dèkunnu dọmọ,*“Y**ẹ**n m**ọ**Oklun**ọ**aísínsín to ofin et**ọ**n ji, awhànpa ol**ọ**n t**ọ**n l**ẹ**po**ṣ**ite to al**ọ**adusi et**ọ**n ji pod**ọ**ami**ọ**n et**ọ**n ji”* (2 OTANNUGBO 18:18). Whenuena Oklunọ Jiwheyẹwhe mágbè nado dóalọtena didó atọhọ̀ Babẹli tọn, É sọ dọhó hlan mẹhe lẹ́do É lẹ, dọmọ, *“Mì t**ọ́**nyì, mì gb**ọ**mí ni j**ẹ**te yì, bo wlu ogbè yet**ọ**n to fin**ẹ**…”* (GENẸSISI 11:7). É nọ dọhó hlan angẹli nẹlẹ to whelẹponu po awhànpa olọn tọn lẹ po. Ohógbè he yín ***“mí”***kavi ***“míwl******ẹ******”***he gbẹtọ lẹ ylọ dọ omẹ atọ̀n wẹ Jiwheyẹwhe, ma yín tuntunmẹ gbèdé gbọn yẹwhegán Alẹ̀nù Hóhó mẹ tọn lẹ dali kavi gbọn apọsteli he tin to Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ lẹ dali gba.

Núdabla daho he yè ma sọgan tunmẹ wẹ yín dọ, Oklunọ Jiwheyẹwhe tọ́n jẹgbonu sọn agbasa Etọn gbigbọnọ mẹ biọ Gohọ̀ agbasalan tọn de mẹ. Ṣigba É klọ́n gigo Etọn dai, É yí ojlẹmọ afànumẹ tọn de na Ede. Yè basi I to apájlẹ gbẹtọ lẹ tọn mẹ. Jẹnukọn Adam yín didá to agbasa gbigbọnọ de mẹ taidi apájlẹ Oklunọ Jiwheyẹwhe Lọsu tọn (GENẸSISI 1:27). Podọ to Owé GENẸSISI 2 tọn mẹ, Adam yín didá sọn kọ̀gudu aigba tọn mẹ, bo sọ lẹzùn alindọn gbẹtenọ. Evi gbẹ́sọ tin to Adam mẹ to whenuena é gbẹ́sọ tin agbasa gbigbọnọ tọn de mẹ, ṣigba to godo whenuena Adam yín gigọdo gohọ̀ agbasalannọ etọn mẹ, wẹ Evi do yín didètọ́n jẹgbonu sọn é go. To alọ dopolọ mẹ Agùn Jiwheyẹwhe Ogbẹ̀nọ tọn ko tin to É mẹ to whenuena É tin to agbasa gbigbọnọ demẹ, ṣigba Agùn lọ yín didètọ́n jẹgbonu sọn Ewọ mẹ to whenuena É sọawúhia to gohọ̀ agbasalannọ de mẹ.

Gbẹtọ ma yín tolivẹtọ to whenuena é tin to agbasa gbigbọnọ de mẹ gba, ṣigba aijijẹ bẹ́ to whenuena é tin to gohọ̀ agbasalannọ de mẹ. Sọn ninọ̀mẹ aijijẹ ehe tọn mẹ, yè dóna flí i gọ̀ nado hẹn ẹn gọ̀wá makú mẹ. Enẹwutu Oklunọ dóna jẹte biọ gohọ̀ agbasalannọ he mẹ bo nasọ taidi míwlọsu, nado sọgan súahọ́ fligọ̀ mítọn tọn, nado kú do otẹn mítọn mẹ, nado dè adí okú tọn sẹ̀, nado yí mí do basi Visunnu lẹ po Viyọnnu Etọn lẹ po. Bibẹ́nu yọ́yọ́ sọawúhia, yèdọ núdidá yọ́yọ́. 


## Chapter navigation

- [Previous chapter](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6324.md)
- [Book contents](https://nasa.misia.sk/books/1815.md)
- [Next chapter](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6326.md)

## Source

- [Canonical HTML page](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6325)
- [Markdown representation](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6325.md)