---
type: BookChapter
work_id: '20'
book_url: https://nasa.misia.sk/books/1815
book_markdown_url: https://nasa.misia.sk/books/1815.md
language: gu
position: 208
canonical_url: https://nasa.misia.sk/book_chapters/6328
markdown_url: https://nasa.misia.sk/book_chapters/6328.md
markdown_source: converted
translations: {}
---

# YISE ZÉDA OTÀNHÓHÓ TỌN - BÉ NUGBO KAVI LALO WẸ?

## Ohóta 13 – OYÍN OKLUNỌ TỌN

Godo he Oklunọ Jiwheyẹwhe ko ná osẹ́n ao lẹ wẹ É dọhó vivẹ he dọ,*“… to ot**ẹ**n fie y**ẹ**n h**ẹ**n oyín**ṣ**ie yín flinflin te l**ẹ**po y**ẹ**n na wá de we bo s**ọ**dona we.”* (ESỌDUSI 20:24). Na otẹn dopo nẹ lọ mẹ wẹ Oklunọ Jiwheyẹwhe hẹn Oyín Etọn zùn yínyọ́nẹn te, finẹ wẹ omẹ de sọgan dó jlojẹ nado sẹ̀n Ẹn te to gbigbọ mẹ podọ to nugbo mẹ. Sọn bibẹ́nu, Oklunọ do Oyín Etọn hia omẹ he yọ́n Ẹn lẹ. *“Pod**ọ**hlan**Ṣẹ**ti, ew**ọ**ga w**ẹ**yè s**ọ**ji visunnu de; é s**ọ**yl**ọ**oyín et**ọ**n d**ọ**En**ọṣ**i: when**ẹ**nu w**ẹ**gb**ẹ**t**ọ**l**ẹ* *ṣ**ẹ̀**nado to avàleyan****Oyín Oklun******ọ******t******ọ******n.****”***(**GENẸSISI 4:26).

To owé EKSỌDUSI 33:11-23 tọn mẹ, yè to didohia hézéhézé núdohiamẹ Oyín Jiwheyẹwhe tọn tọn. Whedepopenu Oklunọ dọhó bo sọ do jọmiọn Etọn hia hlan omẹ de, É nọ hẹn Oyín Etọn zùn yínyọ́nẹn hlan omẹ mọtọnhunkọ ga. Oklunọ dọhó hlan Mọse onù hlan onù. Mọse jlo nado mọ gigo Jiwheyẹwhe tọn. To whenẹnu Oklunọ gblọn hlan ẹn dọmọ, *“Ew**ọ**s**ọ**d**ọ**m**ọ**, do gigo towe hia mi, y**ẹ**n v**ẹ̀**we. Ew**ọ**s**ọ**d**ọ**m**ọ**, y**ẹ**n na h**ẹ**n dagbewà**ṣ**ie l**ẹ**po gb**ọ**n nuk**ọ**n towe, bo nas**ọ**lá****Oyín Oklun******ọ******l******ọ******t******ọ******n****to nuk**ọ**n towe…*” Jiwheyẹwhe ma yín mamọdona kavi tin to whiwhla tẹn de mẹ gba, ṣigba É de afọ jẹgbonu bo sọ hẹn Ede zùn yínyọ́nẹn podọ Oyín Etọn ga.

Núdohiamẹ Oyín Oklunọ Jiwheyẹwhe tọn tọn yín onú he ji yè dóna táhinhọ́n do titegbe. Na Mọse tọn, Oklunọ zọ́n azọ́n ẹn dọmọ: *“ D**ọ**hó hlan Aal**ọ**n pod**ọ**hlan visunnu et**ọ**n l**ẹ**, d**ọ**m**ọ**, Al**ọ**pa he ji w**ẹ**mì na n**ọ**dona ovi Isla**ẹ**li t**ọ**n l**ẹ**l**ọ**; mì na n**ọ**d**ọ**hlan yé d**ọ**, Oklun**ọ**l**ọ**ni dona we, bo payi ogo we: Oklun**ọ**l**ọ**ni h**ẹ**n nukunm**ẹ**et**ọ**n nado to sis**ẹ́**to oji we**, bo yín hòm**ẹ**hùnn**ọ**hlan we: Oklun**ọ**l**ọ**ni zé nukunm**ẹ**et**ọ**n l**ọ**daga to oji we, bo na jij**ọ**ho we. M**ọ**w**ẹ**yé na yí****Oyín******ṣ******ie****do ovi Isla**ẹ**li t**ọ**n l**ẹ**l**ọ**ji do; y**ẹ**n bo nas**ọ**dona yé.”* ( OSỌHA 6: 23-27).

Jiwheyẹwhe ma dọhó gbèdé po ohóta lẹpo gba, ṣigba É dọhó to Oyín Etọn mẹ. Whedepopenu he gbẹtọ lẹ to yíylọ Ẹ kavi to azọ́nwà hlan Ẹn, yé nọ basi popo to Oyín Etọn mẹ. Mọdopolọ wẹ e jọ̀ dó to whenu Alẹ̀nù Hóhó po Yọ́yọ́ tọn tọn mẹ. 

Ehe wẹ osẹ́n dóai Jiwheyẹwhe tọn lọ, dọ Jiwheyẹhwe yín mimọ to ofie É do Oyín Etọn hia te kẹdẹ:*“**Ṣ**igba ot**ẹ**nm**ẹ**l**ọ**he Oklun**ọ**l**ọ**Jiwhey**ẹ**whe mìt**ọ**n na dè s**ọ**n wh**ẹ**ndo mìt**ọ**n l**ẹ**po m**ẹ**nado yí Oyín et**ọ**n do fin**ẹ**, yèd**ọ**finin**ọ̀**et**ọ**n w**ẹ**mì na n**ọ**din hlan pod**ọ**fin**ẹ**w**ẹ**hi**ẹ**na n**ọ**wá”* (DEUTELONOMI 12:5).

Sọlọmọni lọsu dọhó nugbo dopolọ tọn whenuena é to tẹmpli lọ hùn; to odẹ̀hihò etọn mẹ, é dọ, dọmọ: *“… Na ak**ọ**ta aigba t**ọ**n l**ẹ**po nido y**ọ́**n****oyín towe****nado n**ọ**dibusi we, dilé Isla**ẹ**li om**ẹ**towe l**ẹ**to wiwà dó, pod**ọ**yé nido y**ọ́**n**ẹ**n d**ọ**yè yl**ọ**oh**ọ̀**he ehe y**ẹ**n ko dó l**ọ**gb**ọ**n****oyín towe****dali.* (1 AHỌLU 8: 43).*“En**ẹ**wutu om**ẹ* *ṣ**ie l**ẹ**na y**ọ́**n oyín**ṣ**ie to azán l**ọ**gbè, na y**ẹ**n w**ẹ**m**ẹ**he to ohód**ọ**: doayi e go, y**ẹ**n w**ẹ**.”* ( ISAIA 52: 6).

Jiwheyẹwhe dopolọ wẹ sọ dọhó hlan Mọse dọ, *“Y**ẹ**n na yín w**ẹ**do mi hlan mì de”.* É do Ede hia ovi Islaẹli tọn lẹ to osó sinai tọn ji kẹdẹdi ohógbè helẹ dọmọ: *“Jiwhey**ẹ**whe d**ọ**ohó he l**ẹ**po, d**ọ**m**ọ**, Y**ẹ**n w**ẹ**Oklun**ọ**Jiwhey**ẹ**whe towe, he h**ẹ**n we t**ọ́**ns**ọ**n aigba Egipti t**ọ**n ji wá, t**ọ́**ns**ọ**n owhé afanùm**ẹ**t**ọ**n gbè.”* (EKISỌDUSI 20:1-2). Yẹwhegán Isaia táhinhọ́n do ohó he Oklunọ Lọsu dọ ji, dọmọ.*“… Y**ẹ**n Oklun**ọ**w**ẹ**; om**ẹ**tintan, pod**ọ**g**ọ́**na godot**ọ**, y**ẹ**n l**ọ**w**ẹ**.”* (ISAIA 41:4)*“Y**ẹ**n w**ẹ**Oklun**ọ**(Yahweh): ehe w**ẹ**oyín**ṣ**ie: gigo**ṣ**ie w**ẹ**y**ẹ**n ma na jó na m**ẹ**d**ê**vo, m**ọ**y**ẹ**n ma na jó pipa**ṣ**ie na bo**ṣ**i**ọ**pipa l**ẹ**”* (ISAIA 42: 8). *“Y**ẹ**n, yèd**ọ**y**ẹ**n w**ẹ**Oklun**ọ**; pod**ọ**dog**ọ́**y**ẹ**n, Whl**ẹ**ngant**ọ**de matin… En**ẹ**wutu mì w**ẹ**kunnudèt**ọ* *ṣ**ie, w**ẹ**Oklun**ọ**d**ọ**, d**ọ**y**ẹ**n w**ẹ**Jiwhey**ẹ**whe.”* (ISAIA 43:11-12). *“Le w**ẹ**Oklun**ọ**d**ọ**, Ah**ọ**lu Isla**ẹ**li t**ọ**n, pod**ọ**Om**ẹ**flít**ọ**et**ọ**n Oklun**ọ**Awhànpa l**ẹ**t**ọ**n; Y**ẹ**n w**ẹ**om**ẹ**tintan, Y**ẹ**n w**ẹ**om**ẹ**godot**ọ**; Jiwhey**ẹ**whe de matin to godo**ṣ**ie.”* ( ISAIA 44:6). *“… Y**ẹ**n w**ẹ**Oklun**ọ**m**ẹ**he basi onú l**ẹ**po”* ( ISAIA 44:24).*“Y**ẹ**n w**ẹ**Oklun**ọ**m**ẹ**devo de matin, Jiwhey**ẹ**whe de matin g**ọ́**na mi: y**ẹ**n ko blagbajana we, eyín hi**ẹ**ma tl**ẹ**ko y**ọ́**n mi: Na yé nido y**ọ́**n**ẹ**n s**ọ**n whèzíz**ẹ**pod**ọ**s**ọ**n whèyíh**ọ**, d**ọ**m**ẹ**devo de matin g**ọ́**na mi; Y**ẹ**n w**ẹ**Oklun**ọ**m**ẹ**devo de matin.”* ( ISAIA 45:5-6).*“… Y**ẹ**n l**ọ**w**ẹ**; Y**ẹ**n w**ẹ**om**ẹ**tintan, Y**ẹ**n w**ẹ**om**ẹ**godo t**ọ**n ga. Al**ọ* *ṣ**ie ga w**ẹ**yí dòdónu aigba t**ọ**n dóai, adusil**ọ* *ṣ**ie w**ẹ**dl**ẹ**n ol**ọ**n l**ẹ**: whenuena y**ẹ**n yl**ọ**yé, yé f**ọ́**n n**ọ**te dop**ọ́**.”* ( ISAIA 48:12-13).

To owé Alẹ̀nù Hóhó tọn lẹpo mẹ, omẹ Jiwheyẹwhe tọn lẹpo yọ́n Oyín Oklunọ lọ tọn bo sọ yín yíylọ gbọn Oyín dopolọ dali. Tùnmẹ lọ to owé Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn mẹ dlẹalọdó hézéhézé, dọ,*“… JESU w**ẹ**hi**ẹ**na yl**ọ**Oyín Et**ọ**n ( YAHSHUA)”* ( MATIU 1:21). É yín jiji di Whlẹngantọ, Mẹssia Oklunọ lọ ( LUKU 2:11). Oyín lọ tindo kọ̀ndopọ́ po whlẹnganzọ́n he yè na Ẹn po to whenuena yè to owhẹgbo na Ẹn (LUKU 2:21).

E to dandanmẹ nado mọdona aliho he mẹ Jiwheyẹwhe do Ede hia te, to Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ taidi Otọ́ to olọn mẹ, podọ di Ovi to aigba ji, podọ gbọn Gbigbọ Wiwé dali to Agùn Etọn mẹ. E to dandanmẹ nado yọ́n Oyín he mẹ oflígọ̀ mítọn yín bibasi te, podọ to Oyín he mẹ mí sọgan dọnsẹpọ́ Jiwheyẹwhe te. Otẹn dopo gê wẹ tin to aigba ji fie Jiwheyẹwhe do Ede hia te hlan whlẹngan mítọn, enẹwẹ nado dọ, to JESU KLISTI OKLUNỌ tọn mẹ. Enẹwutu mẹdepope he jlo nado dín Jiwheyẹwhe dóna dín In mọ to otẹn fie jẹ É ni yín mimọ te. Mẹdepope he jlo nado mọ Jiwheyẹwhe dóna mọ Ẹn to otẹn he jẹ É ni yín mimọ te. Mẹdepope he jlo nado sè ogbè Etọn dóna wá otẹn fie jẹ na ewọ nido sè ogbè Etọn. Finẹ lọ wẹ É do Ede hia te po **Oyín Et****ọ****n po.**Ofi dopo gê he gbẹtọ lẹpo sọgan pé Jiwheyẹwhe te wẹ yín to JESU KLISTI OKLUNỌ mítọn mẹ.

Etẹwutu wéplọ́nmẹtọ lẹ do diọ Oyín *Yahweh*tọn do Jehova podọ *Yahshua*tọn do Jesu bọ yè ma sọ mọdona? To ogbè Heblu tọn mẹ, Oyín Oklunọ YHWH tọn dóna yín dopolọ to owé Alẹ̀nù Hóhó po Yọ́yọ́ tọn po mẹ. Yè ma na ogbè tùnmẹ devo de gba. Whiwhèpò winwlán *Yahweh* tọn wẹ yín *Yah* kẹdẹdi *El* he nọte na *Elohim*. Ohógbè he yín Hallelu-Yah wẹ yín dọ, mì pa Yahweh; tùnmẹ Isa-Yah tọn wẹ yín dọ, Yahweh wẹ whlẹngan: Yahshua tùnmẹ dọ Yahweh whlẹngantọ; Isra-El tunmẹ dọ mẹhe dèahì po Jiwheyẹwhe po; Otadena Iṣma-El tọn wẹ Jiwheyẹwhe he nọ sè ohó; Immanu-El tùnmẹ dọ Jiwheyẹwhe tin to mí de podọ kakadoi. Whedepopenu he Oklunọ Jiwheyẹwhe do Ede hia to finẹ, wẹ É nọ hẹn Oyín Etọn zùn yínyọ́nẹn to otẹn dopolọ mẹ fie jẹ yè ni nọ sẹ̀n Ẹn te.

To owé Alẹ̀nù Hóhó tọn mẹ, “YẸN NA YÍN” yín didohia di Jiwheyẹwhe. Mọdopolọ wẹ e sọ yín didọ dó to Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ hlan Oklunọ mítọn. *“Y**ẹ**n w**ẹ**akla ogb**ẹ̀**t**ọ**n…”*( JOHANU 6:48) *“Y**ẹ**n w**ẹ**hinh**ọ́**n aih**ọ**n t**ọ**n”* ( JOHANU 8:12). Nado dóyise dọ, whlẹngantọ mítọn wẹ “YẸN NA YÍN”, enẹwutu wẹ Ewlọsu do dọ hézéhézé dọmọ, *“En**ẹ**wutu w**ẹ**y**ẹ**n d**ọ**hlan mì, d**ọ**, mì na kú to ylando mìt**ọ**n m**ẹ**: na eyín mì mayise d**ọ**Y**Ẹ**N L**Ọ**W**Ẹ**mì na kú to ylando mìt**ọ**n l**ẹ**m**ẹ**… En**ẹ**wutu Jù l**ẹ**d**ọ**hlan**ẹ**n, d**ọ**, owhè towe ma yì kandé-ao, hi**ẹ**ko s**ọ**m**ọ**Ablaham? Jesu s**ọ**d**ọ**hlan yé, d**ọ**, wh**ẹ**po yè ji Ablaham y**ẹ**n tin”* (JOHANU 8:24, 57-58). *“**Y**Ẹ**N W**Ẹ**l**ẹ**ngb**ọ**h**ọ**t**ọ**dagbe l**ọ**, y**ẹ**n s**ọ**y**ọ́**n l**ẹ**ngb**ọ* *ṣ**ie titi l**ẹ**,**ṣ**ie titi l**ẹ**s**ọ**y**ọ́**n mi”* (JOHANU 10:14). *“Jesu s**ọ**d**ọ**hlan yé, d**ọ**, Y**Ẹ**N W**Ẹ**f**ọ́**ns**ọ**nkú po ogb**ẹ̀**po…”* (JOHANU 11:25). *“Y**ẹ**n w**ẹ**v**ệ**ntin nugbo…”* (JOHANU 15:1).

Ohógbè he yín “YẸN NA YÍN” yín zinzán na Oklunọ mítọn to alọ susu mẹ kẹdẹdilé mí mọ dó. Eyín mẹde zé ohógbè he tin to owé yẹwhegán Isaia tọn mẹ lẹ jlẹdo Owé Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ tọn lẹ go, whenẹnu wẹ omẹ lọ dóna mọ lé alọdlẹndó Oklunọ mítọn yín zinzán dó to Alẹ̀nù Hóhó po Yọ́yọ́ po mẹ. E dóna yín didohia hézéhézé dọ Omẹ dopolọ wẹ to ohódọ to whelẹponu. *“… A savo blo, Y**Ẹ**N W**Ẹ**nuk**ọ**nt**ọ**po godot**ọ**po…”* (OSỌHIA 1:17). *“Oklun**ọ**d**ọ**m**ọ**, Y**Ẹ**N W**Ẹ**Alfa, Y**Ẹ**N W**Ẹ**Om**ẹ**ga, odòdó, opòdo, m**ẹ**he tin, bo ko tin, bo s**ọ**ja, Ganhunupo”* (OSỌHIA 1:8). Jẹnukọnna Ẹn, mẹde matin podọ to godo Etọn, mẹde ma sọ tin. Omẹ Ganhunupo dopo gê wẹ tin.

Ovi lọ dọ, dọmọ, *“Y**ẹ**n wá to oyín Ot**ọ́* *ṣ**ie t**ọ**n m**ẹ**…”* (JOHANU 5:43). *“Ot**ọ́**, pagigona oyín towe…”* (JOHANU 12:28). *“Y**ẹ**n ko do oyín towe hia om**ẹ**he hi**ẹ**ná mi s**ọ**n ayih**ọ**n m**ẹ**l**ẹ**…”* (JOHANU 17:6). Kẹdẹdi wiwà gbẹtọ lẹpo tọn, omẹ lẹpo nọ yín yínyọ́nẹn gbọn oyín yetọn dali. To alọ dopolọ mẹ, Oklunọ Lọsu do Ede hia to omẹ he mẹ mí sọgan yọ́n Oyín Etọn te. Apájlẹ dagbe he họakuẹ lọ wẹ ehe apọsteli Paul dọ, dọmọ: *“Hi**ẹ**M**ẹ**nu w**ẹ**, Oklun**ọ**? Oklun**ọ**s**ọ**d**ọ**m**ọ**, Y**Ẹ**N Jesu m**ẹ**he hi**ẹ**to hòm**ẹ**k**ẹ̀**ndo w**ẹ**…”* (OWALỌ 9:5).

*“… Ot**ọ́* *Wiwé, whlá yé he hi**ẹ**ná mi to****oyín dewe t******ọ******n m******ẹ****… Y**ẹ**n s**ọ**h**ẹ**n****oyín towe****zùn yíny**ọ́**n**ẹ**n hlan yé”* (JOHANU 17:11, 26). É gbẹ́sọ to mọ wà to egbé. Oyín Otọ́ tọn po Ovi tọn po yín dopolọ, yèdọ Jesu, he yín Yahshua – YAHWEH Whlẹngantọ. Fidepope he oyín he ma yín didohia te to tùnmẹ nugbo lọ tọn mẹ, gbẹtọ he to finẹ lẹ nọ gbẹnkẹnna agùn bibasi po otànhó he ma yín Biblu tọn lẹpo po.

*“En**ẹ**wutu, lé w**ẹ**mì ni n**ọ**hod**ẹ̀**dó: Ot**ọ́**mít**ọ**n he tin to ol**ọ**n m**ẹ**, Hihi**ọ**w**ẹ**oyín towe…”* (MATIU 6:9). *“S**ọ**lé yè h**ẹ**n**ẹ**n p**ọ́**nte hú ang**ẹ**li l**ẹ**do dilé é ko m**ọ* ***oyín****he gb**ọ**nvode yí hú yé”* (HEBLU 1:4).

Yè dopagbè Ogbẹ̀ madopòdo tọn hlan mí to oyín Etọn mẹ (JOHANU 20:31). Podọ jonaylando sọ yín mimọ to oyín Etọn mẹ (OWALỌ 10:43). Núdepope he mí nọ mọyí sọn Jiwheyẹwhe de nọ wá gbọn oyín Jesu Klisti tọn mẹ. Devizọ́nwàtọ Jiwheyẹwhe tọn depope ma ko zán azọ́nyínkọ kavi ohógbè yẹwhe-atọ̀n tọn gba, ṣigba yé wà onú lẹpo to oyín Etọn mẹ. Kẹdẹdi Owé Wiwé lẹ, núdepope he Yisenọ lẹ nọ wà dóna yín to oyín Etọn mẹ, dọ, *“Núdepope he mì to bibasi to ohó m**ẹ**, kavi to wiwà m**ẹ**, mì n**ọ**basi popo to oyín Jesu Oklun**ọ**t**ọ**n m**ẹ**, bo n**ọ**ná op**ẹ**hlan Jiwhey**ẹ**whe Ot**ọ̀**gb**ọ**n ew**ọ**m**ẹ**”* (KOLOSINU 3:17).

Azán lọ ja whenuena kligonu lẹpo na dẹ́ do odò, podọ odẹ́ lẹpo nasọ yígbè dọ Jesu Klisti wẹ Oklunọ (FILIPINU 2:10-11). Whenuena Jiwheyẹwhe dótana fligọ̀zọ́n Etọn, whenẹnu wẹ núhe yè wlán na yín hinhẹn ṣẹ̀, dọ:*“Y**ẹ**n sè ogbè daho de s**ọ**n ol**ọ**n m**ẹ**to did**ọ**m**ọ**, do ayi e go, goh**ọ̀**Jiwhey**ẹ**whe t**ọ**n tin to gb**ẹ**t**ọ**l**ẹ**de, ew**ọ**nas**ọ**n**ọ̀**h**ẹ**yé, yé na yín om**ẹ**et**ọ**n, Jiwhey**ẹ**whe l**ọ**su nas**ọ**n**ọ̀**h**ẹ**yé, bo nas**ọ**yín Jiwhey**ẹ**whe yet**ọ**n. Jiwhey**ẹ**whe nas**ọ**súnsún dasìn l**ẹ**po s**ẹ̀**s**ọ**n nukun yet**ọ**n m**ẹ**; okú ma nas**ọ**tin ba, kavi awubla, kavi avi, m**ọ**awufi**ẹ**sa ma na tin ba: na onú tintan l**ẹ**ko juwáyì. Ew**ọ**he s**ọ**sinai to ofin l**ọ**ji d**ọ**m**ọ**, P**ọ́**n, y**ẹ**n di**ọ**onú l**ẹ**po zùn y**ọ́**y**ọ́**. E s**ọ**d**ọ**hlan mi, d**ọ**m**ọ**, Wlánwé: ohó hel**ẹ**dódó po nugbo po w**ẹ**. É s**ọ**d**ọ**hlan mi, d**ọ**, E v**ọ**. Y**ẹ**n w**ẹ**Alfa, y**ẹ**n w**ẹ**Om**ẹ**ga, odòdó, opòdo. Y**ẹ**n nas**ọ**ná ew**ọ**he núgblahú nù v**ọ**nu. Ew**ọ**he gbawhàn w**ẹ**na dùgú onú popo t**ọ**n; y**ẹ**n nas**ọ**yín Jiwhey**ẹ**whe et**ọ**n, ew**ọ**nas**ọ**yín ovi**ṣ**ie”* (OSỌHIA 21:3-7).


## Chapter navigation

- [Previous chapter](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6327.md)
- [Book contents](https://nasa.misia.sk/books/1815.md)
- [Next chapter](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6329.md)

## Source

- [Canonical HTML page](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6328)
- [Markdown representation](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6328.md)