---
type: BookChapter
work_id: '20'
book_url: https://nasa.misia.sk/books/1815
book_markdown_url: https://nasa.misia.sk/books/1815.md
language: gu
position: 212
canonical_url: https://nasa.misia.sk/book_chapters/6332
markdown_url: https://nasa.misia.sk/book_chapters/6332.md
markdown_source: converted
translations: {}
---

# YISE ZÉDA OTÀNHÓHÓ TỌN - BÉ NUGBO KAVI LALO WẸ?

## Ohóta 17 – DAWE JESU KLISTI LỌ

*“…*(Johanu 19:5) *Mì p**ọ́**n dawe l**ọ**”* wẹ Pilati dọ whenuena é pọ́n hlan Jesu. Sọn jiji Jesu tọn jẹ okú Etọn, É yín didohia kẹdẹdi gbẹtọ, na e vẹawuna omẹ delẹ nado mọdona. Taidi gbẹtọ, É yín jiji do aihọn he mẹ, bo sọ mlọnai to adọzán de ji (LUKU 2:7). É dù bo sọ nù, agbọpe É bọ É sọ damlọn, É viavi bo sọ hodẹ̀, po núhe pò lẹpo po. Whenuena É to kúkú, É dawhá ogbè lélé, dọmọ, *“… Ot**ọ́**, al**ọ**towe m**ẹ**w**ẹ**y**ẹ**n jo gbigb**ọ* *ṣ**ie do: lé é d**ọ**ehe, é jo gbigb**ọ**et**ọ**n do.”* (LUKU 23:46). Visunnu po viyọnnu Jiwheyẹwhe tọn lẹpo po sọgan dọ onú dopolọ. É yí otẹn mítọn to sisi pipé de mẹ, yèdọ yè klán Ẹn sọn Jiwheyẹwhe go kẹdẹdilé É dawhá do, dọ, *“… ELI, ELI, LAMA SABAKTANI? En**ẹ**w**ẹ**, Jiwhey**ẹ**whe**ṣ**ie, Jiwhey**ẹ**whe**ṣ**ie, et**ẹ**wutu w**ẹ**hi**ẹ**gb**ẹ́**mi dai?”* (MATIU 27:46). Mí yín mẹgbigbẹ́ sọn Jiwheyẹwhe de. To whenẹnu É yí otẹn mítọn, podọ agọ̀jijẹ mítọn po ylando mítọn po yín zizédo É ji. To whenẹnu Gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn jẹlá sọn É mẹ.

Enẹgodo, yè sọwhán adaja mẹ nệ bọ ohùn kọ̀n ai jẹgbonu, whenẹnu wẹ yè gbọwhẹ̀ hẹ mí bọ Owé Wiwé yín hinhẹn ṣẹ̀ dọ, *“… Jiwhey**ẹ**whe tin to Klisti m**ẹ**, bo to wh**ẹ̀**gb**ọ**h**ẹ**aih**ọ**n hlan ede, bo ma s**ọ**to ylando yet**ọ**n hia hlan yé gba”* (2 KỌLINTINU 5:19). Nugbo wẹ awelẹ. Tintan wẹ kinklán, podọ awetọ wẹ owhẹ̀dọgbọ. Ehe lọ to dandanmẹ na ylando gbẹtọ lẹpo tọn wutu. To ninọ̀mẹ he Jiwheyẹwhe do Ovi Etọn hlan te yín winwlán hézéhézé to Owé Wiwé lẹ mẹ. *“**Ṣ**igba whenuena ojl**ẹ**gig**ọ́**l**ọ**wá, Jiwhey**ẹ**whe do Ovi Et**ọ**n hlan, m**ẹ**he yè ji s**ọ**n y**ọ**nnusi de, he yè ji to os**ẹ́**n gl**ọ**, na é nido flí yé he tin to os**ẹ́**n gl**ọ**l**ẹ**, na míwl**ẹ**nido m**ọ**yí s**ọ**dodovi ovi l**ẹ**t**ọ**n”* (GALATIA 4:4-5).

Oklunọ lẹzùn afànumẹ de. *“**Ṣ**igba é kl**ọ́**n gigo et**ọ**n dai, é yí ojl**ẹ**m**ọ**afànum**ẹ**t**ọ**n de na ede, yè s**ọ**basi i to apájl**ẹ**gb**ẹ**t**ọ**l**ẹ**t**ọ**n m**ẹ**: mim**ọ* *ẹ**n to apájl**ẹ**gb**ẹ**t**ọ**de t**ọ**n m**ẹ**, é huwh**ẹ**ede, bo s**ọ**l**ẹ**zùn tónusèt**ọ**kaka j**ẹ**okú, yèd**ọ**okú satin t**ọ**n”* (FILIPINU 2:7-8). Kẹdẹdi afànumẹ, yè dọhó do É go do kọ̀ndopọ́ he mẹ po wiwà ojlo Oklunọ tọn tọn po. To Owé yẹwhegán Isaia tọn mẹ, titò ofligọ̀ tọn yín didọ to tunmẹ lẹpo mẹ. Podọ ohógo he yín “afànumẹ” yín winwlán to kọ̀ndopọ́ helẹ mẹ. *“P**Ọ́**N devi**ṣ**ie, m**ẹ**he y**ẹ**n g**ọ**al**ọ**na, m**ẹ**viv**ẹ* *ṣ**ie, m**ẹ**he go hòm**ẹ* *ṣ**ie hùn do; y**ẹ**n ko yí Gbigb**ọ* *ṣ**ie do é ji: ew**ọ**nas**ọ**h**ẹ**n wh**ẹ̀**dida j**ẹ**gbonu wá na Kosi l**ẹ**”* (ISAIA 42:1). To Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ, ṣiṣẹ̀ Owéfọ he lọ tọn yín winwlán to Owé MATIU 12:17-21 tọn mẹ.

To Owé MATIU 3:16-17 tọn mẹ, yè dọ hlan mí lé hòmẹhùn Jiwheyẹwhe tọn wá dawe Jesu Klisti ji do. *“Pod**ọ**Jesu, whenuena yè ko baptizi n**ệ**, é t**ọ́**n j**ẹ**age to af**ọ**dopon**ẹ**ji s**ọ**n osìn m**ẹ**: bo p**ọ́**n, ol**ọ**n hùn hlan**ẹ**n, é m**ọ**Gbigb**ọ**Jiwhey**ẹ**whe t**ọ**n j**ẹ**te di apoe bo j**ẹ**do é ji: bo p**ọ́**n, ogbè de s**ọ**n ol**ọ**n l**ẹ**m**ẹ**, did**ọ**m**ọ**, Ehe w**ẹ**Visunnu**ṣ**ie; M**ẹ**viv**ẹ* *ṣ**ie, m**ẹ**he m**ẹ**hòm**ẹ* *ṣ**ie vivi te talala”*. Agbasa okú tọn wẹ agbasa lọ, enẹwutu Gbigbọ dóna jẹ do É ji nado diọ agbasa lọ do makú mẹ. To asiko dopolọ mẹ, zizédai di Ovi to devizọ́n lọ mẹ lọsu sọawúhia ga.

To Owé MATIU 17:2-5 tọn mẹ, nukunmẹ didiọ dawe Klisti Jesu lọ tọn jọ nugbo to nukun núplọ́ntọ Etọn atọ̀n lẹ tọn po Mọse po Eli tọn po mẹ. To Owé MATIU 3:17 tọn mẹ, yè dọ hlan mí dọ, *“… to ew**ọ**m**ẹ**w**ẹ**y**ẹ**n yín hòm**ẹ**hùnn**ọ**te”*, podọ to ota 17 mẹ, azọ́n lọ wẹ yín dọ, *“Mì n**ọ**sè et**ọ**n”*. Visunnu po viyọnnu Jiwheyẹwhe tọn lẹ po nọ dotó ogbè Etọn, bo yise to wẹndagbe Etọn mẹ bo sọ wléawu nado yín bibaptizi kẹdẹdilé Biblu dọ do. Yé nọ kẹalọyí Gbigbọ Wiwé to alọ dopolọ mẹ kẹdẹdi Ewọ Oviplọ́nji lọ basi do, gbọn omẹ he mẹ Jiwheyẹwhe Lọsu dèkunnu bo sọ yín hòmẹhùnnọ to Ewọ mẹ.

Dawe he yè dá to apájlẹ Jiwheyẹwhe tọn mẹ, he lẹzùn huhlọnnọ. Ṣigba É mágbè nado dè aliho ylankan bo sọ yín omẹ búbú. Na Jiwheyẹwhe basi gbẹtọ do aliho he ji é na jai te, whenẹnu na Jiwheyẹwhe nido tindo jlọjẹ nado flí gbẹtọ lọ gọ̀. Núdidá yọ́yọ́ to Klisti mẹ wẹ hòmẹhùnhùn Jiwheyẹwhe tọn, ehe gọ̀wá visunnu lẹ po viyọnnu Etọn lẹ po ji. Yé yín zizé daga sọn fie yé jai te bo sọ yín gigọ̀ do otẹn yetọn he Jiwheyẹwhe dè na yé mẹ. To pipégan visunnu po viyọnnu Jiwheyẹwhe tọn lẹpo po tọn mẹ, e na sọawúhia dọ, yéwlọsu ni magbè nado wà ojlo Jiwheyẹwhe tọn kẹdẹdi pọndego Oviplọ́nji lọ tọn. *“… e ma yín ojlo**ṣ**ie,**ṣ**igba na ojlo towe ni yín wiwà”* (LUKU 22:42), podọ dogọ́, *“Hòm**ẹ* *ṣ**ie hùn nado wà ojlo towe Jiwhey**ẹ**whe**ṣ**ie È; nugbo os**ẹ́**n towe tin to y**ẹ**n hòm**ẹ**d**ọ́**n”* (PSALM 40:8).

*“Mìwl**ẹ**ga, m**ẹ**he yè ko h**ẹ**n zùn jon**ọ**, zùn k**ẹ**nt**ọ**to ojl**ẹ**de m**ẹ**dai to ayiha mìt**ọ**n m**ẹ**gb**ọ**n az**ọ́**n ylankan dali, w**ẹ**é s**ọ**gbowh**ẹ**h**ẹ**to dinvie. To agbasa agbasalan et**ọ**n t**ọ**n m**ẹ**gb**ọ**n okú m**ẹ**, nado h**ẹ**n mì wá to wiwé m**ẹ**ma do diho pod**ọ**ma do wh**ẹ**k**ọ**to ew**ọ**nuk**ọ**n”* (KOLOSINU 1:21-22).

*“Bé lé eyín ovi l**ẹ**yín máh**ẹ**t**ọ**to agbasalan po ohùn po m**ẹ**, ewl**ọ**su basi máh**ẹ**t**ọ**to e m**ẹ**ga; d**ọ**gb**ọ**n al**ọ**okú t**ọ**n m**ẹ**é nido hù m**ẹ**he tindo huhl**ọ**n okú t**ọ**n súdo, en**ẹ**w**ẹ**, l**ẹ**gba; bo s**ọ**whl**ẹ**n yé he gb**ọ**n osi okú t**ọ**n m**ẹ**tin to ogb**ẹ̀**whenu yet**ọ**n l**ẹ**po m**ẹ**j**ẹ**m**ẹ**m**ẹ**gl**ọ**n**ọ**m**ẹ**”* (HEBLU 2:14-15). Enẹ wẹ wẹndagbe gigonọ Oklunọ Jesu Klisti mítọn tọn, Mẹflitọ donanọ lọ.

To Alẹ̀nù Hóhó mẹ, titò fligọ̀ tọn yín didohia to aliho susu avọ́sinsán tọn de mẹ. Gbẹtọ he ko klán sọn Jiwheyẹwhe de ma do jlọjẹ nado wá nukọn Etọn gba. Enẹwutu avọ́sinsán owhẹ̀dọgbọ tọn, po owhẹ̀gbọtọ po, po owhẹ̀yídomẹjitọ po dóna tin dandan. Na Ablaham tọn, yè dohia mí pọ́ndego dagbe de, mẹhe yí ovi sunnu etọn Isaki do sánvọ́ (GENẸSISI 22). É to alọdlẹndó Messia lọ he na wá kú kẹdẹdi Visunnu Jiwheyẹwhe tọn to otẹn mítọn mẹ. Isaki hẹn nake agbà lọ tọn lẹ ehe ji yè tệ do. Klisti Lọsu hẹn satin ehe ji yè whè É do lọ. Kaka jẹ túndote ovi Islaẹli tọn lẹ tọn sọn Egipti mẹ, yé yín ylọ dọ togùn sọn asiko he mẹ yé mọ túndote yetọn yí te (EKSỌDUSI 12:3). Islaẹli yín yiylọ dọ agùn. Mọse yín owhẹ̀gbọtọ po whẹ̀yídomẹjitọ po to ninọ̀mẹ vòvo mẹ. Ewọ wẹ mẹhe nọ yí ohó sọn Jiwheyẹwhe de bo nọ wá dọ na gbẹtọ lẹ lọ.*“…Ew**ọ**dopol**ọ**w**ẹ**Jiwhey**ẹ**whe dohlan nado yín ogán, m**ẹ**whl**ẹ**nt**ọ**gb**ọ**n al**ọ**ang**ẹ**li l**ọ**t**ọ**n m**ẹ**he s**ọ**awúhia to nukan m**ẹ**.”*(OWALỌ 7:35)

Mẹssia lọ dóna yín yẹwhegán de, whẹ̀gbọtọ de, whẹ̀yídọtọ de, yẹwhenọ daho de, po onú he pò lẹpo po. Mọse dọhó to Gbigbọ Klisti tọn mẹ whenuena é to odẹ̀ho, dọ,*“G**ãn**ṣ**o dinvie, eyín hi**ẹ**na jona oylando yet**ọ**n –; pod**ọ**eyín lala, súnsún mi, y**ẹ**n v**ẹ̀**we s**ọ**n owé towe hi**ẹ**ko wlán m**ẹ**.”* (EKSỌDUSI 32:32). Omẹ Jiwheyẹwhe tọn lẹ tin to ayiha etọn mẹ, podọ mọwẹ é basi do, kẹdẹdilé Klisti wà do to Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ na yisenọ lẹ.

Whládopo to owhè dopo mẹ, yẹwhenọ daho nọ biọ Ofiwiwé Ofiwiwé lẹ tọn mẹ nado dọwhẹ̀gbọ na togùn lọ to Jiwheyẹwhe nukọn. Dogbọn Klisti tọn dali, mí hia dọ, *“**Ṣ**igba Klisti ko wá nado yín y**ẹ**when**ọ**daho onú dagbe he ja t**ọ**n, gb**ọ**n goh**ọ̀**he klo bo s**ọ**s**ọ**gbe gbahú dali, ehe yè ma yí al**ọ**do basi, en**ẹ**w**ẹ**nado d**ọ**, e ma s**ọ**n didá he m**ẹ**gba, …**ṣ**igba gb**ọ**n ohùn et**ọ**n titi m**ẹ**w**ẹ**é bi**ọ**fiwiwé n**ẹ**m**ẹ**whládopo, to ehe godo é m**ọ**oflig**ọ̀**madopòdo yí na mí… N**ẹ**mun**ẹ**mu w**ẹ**ohùn Klisti t**ọ**n, m**ẹ**he gb**ọ**n Gbigb**ọ**madopòdo m**ẹ**yí agbasa ede t**ọ**n do sánv**ọ́**mado diho hlan Jiwhey**ẹ**whe, ma na l**ẹ̀**ayiha mìt**ọ**n wé s**ọ**n az**ọ́**n kúkú m**ẹ**nado s**ẹ̀**n Jiwhey**ẹ**whe ogb**ẹ̀**n**ọ**l**ọ**?”* (HEBLU 9:14). Enẹ wẹ whlẹngan madopòdo he tin to ote to Klisti Jesu mẹ.

Linlẹn whẹ̀yídọtọ de tọn yín jijlẹ po Job po. Gãnṣo é dawhá ogbè lélé, dọmọ, *“Na y**ẹ**n y**ọ́**n**ẹ**n d**ọ**Wh**ẹ̀**yídom**ẹ**jit**ọ* *ṣ**ie to ogb**ẹ̀**…”* (JOB 19:25), whenuena é mọ dọ yè dù to ewọ ji, é dọ, dọmọ:*“… yèd**ọ**s**ọ**n agbasalan**ṣ**ie m**ẹ**w**ẹ**y**ẹ**n na m**ọ**Jiwhey**ẹ**whe”* (JOB 19:26). Job lọsu mọdona akuẹhihọ whẹ̀gbọtọ tọn, bo dọmọ, *“Eyín m**ẹ**dagun (ang**ẹ**li) de tin to é de, gbèsèt**ọ**(wh**ẹ̀**gb**ọ**t**ọ**) de, m**ẹ**dopo s**ọ**n f**ọ**t**ọ́**n l**ọ**m**ẹ**, nado dohia hlan gb**ẹ**t**ọ**teman**ọ**gli et**ọ**n. B**ọ**ew**ọ**yín dagben**ọ**hlan**ẹ**n, bo d**ọ**m**ọ**, Whl**ẹ**n**ẹ**n s**ọ**n tej**ẹ**yì j**ẹ**odò l**ọ**k**ọ̀**n m**ẹ**, Y**ẹ**n ko m**ọ**oflig**ọ̀**de. Agbasalan et**ọ**n yín j**ẹ**e m**ẹ**hú ovi de t**ọ**n; É l**ẹ́**g**ọ̀**do azán ovú et**ọ**n t**ọ**n l**ẹ**k**ọ̀**n”* (JOB 33:23-25). É ma dọhó do whẹ̀gbọtọ, po whẹ̀yídọ po, po ofligọ̀ na gbẹtọ de tọn kẹdẹ ji gba, ṣigba bo dọ nugbo dọ, mẹfligọ̀ lẹ na lẹ́gọ̀ do azán ovúwhenu yetọn lẹ mẹ. Gbọn enẹ mẹ, é do nugbo daho lọ hia dọ yé mẹhe yín máhẹtọ to fọ́nsọnkú tintan mẹ lẹ na yín didiọ, bo na yí agbasa fọ́nsọnkú tọn he na taidi dopolọ he yé ko tindo to aflanmẹ ovúwhenu yetọn tọn.Yé na sọawúhia to pipégan podọ to agbasa ovúwhenu yetọn tọn mẹ. To madopòdo mẹ, ohia whinwhẹn tọn po ylando tọn po, po azọ̀n tọn po kavi okú tọn ma to na tin ba. Yé na tin to jọunjọja podọ to jijọho mẹ kakadoidoi.

Job sọ dọhó yé mẹhe lẹ́gọ̀ do Jiwheyẹwhe de bo sọ kẹalọyí kàndeji whlẹngan tọn lẹ ji, dọ, *“Ew**ọ**hod**ẹ̀**hlan Jiwhey**ẹ**whe, ew**ọ**s**ọ**yín hòm**ẹ**dagben**ọ**hlan**ẹ**n; S**ọ**m**ọ**b**ọ**ew**ọ**yí ayaj**ẹ**do m**ọ**nukunm**ẹ**et**ọ**n: É s**ọ**g**ọ̀**dódó et**ọ**n jó hlan gb**ẹ**t**ọ**”* (JOB 33:26). É ko mọ dódó pipé Jwheyẹwhe tọn he míwlẹ ko kẹalọyí gbọn Jesu Klisti Oklunọ mítọn mẹ dote. Hlan omẹfligọ̀ mọtọnhunkọ tọn, ohógbè he lọ yín zinzán dọ, *“É p**ọ́**n gb**ẹ**t**ọ**, bo d**ọ**m**ọ**, Y**ẹ**n ko wàylando, bo h**ẹ**n en**ẹ**he yín jl**ọ**jl**ọ**s**ọ**tadòna, Yè ma s**ọ**l**ẹ**n**ẹ**n hlan mi: É ko flí alind**ọ**n**ṣ**ie s**ọ**n yìyì odò l**ọ**m**ẹ**, Ogb**ẹ̀* *ṣ**ie nas**ọ**m**ọ**hinh**ọ́**n l**ọ**”* (JOB 33:27-28). Ohógbè he lọ ma yín ofligọ̀ pipé na gbẹtọ yínyín, na ojona ylando ylando lẹ tọn, na ogbẹ̀ madopòdo podọ jijọho ninọ̀ to agbasa fọ́nsọnkú tọn mẹ tọn gba. Gbẹtọ lọ blébu, yèdọ alindọn lọ po gbigbọ lọ po, podọ agbasa lọ yín apáde ofligọ̀ tọn. To fọ́nsọnkú tintan mẹ, yè na zé mẹfligọ̀ lẹ do dòdónu dotẹn he Jiwheyẹwhe ko dè na yé lọ mẹ bọ yé na to jọunjọja mẹ kakadoi.

Akuẹhiho yẹwhenọ daho lọ tọn yín didọ ga to Alẹ̀nù Yọ́yọ́ mẹ, dọ, *“Na míwl**ẹ**ma tindo y**ẹ**when**ọ**daho he ma y**ọ́**n viv**ẹ**madogán mít**ọ**n l**ẹ**t**ọ**n;**ṣ**igba to onú l**ẹ**po m**ẹ**he yè whlep**ọ́**n k**ẹ**d**ẹ**di míwl**ẹ**,**ṣ**igba to matin ylando m**ẹ**”* (HEBLU 4:15).

Podọ ga yè dọhó do whẹ̀gbọtọ lọ go, dọmọ, *“Na Jiwhey**ẹ**whe dopo w**ẹ**tin, wh**ẹ̀**gb**ọ**t**ọ**dopo ga to Jiwhey**ẹ**whe po gb**ẹ**t**ọ**po**ṣẹ**n**ṣẹ**n, dawe l**ọ**, Jesu Klisti; M**ẹ**he yí ede do flí om**ẹ**popo…”* (1 TIMỌTI 2:5-6). *“Na dilé om**ẹ**popo kú to Adam m**ẹ**, m**ọ**ga w**ẹ**yè na h**ẹ**n om**ẹ**popo yín ogb**ẹ̀**n**ọ**to Klisti m**ẹ**”* (1 KỌLINTINU 15:22). *“Sunnu tintan w**ẹ**s**ọ**n aigba m**ẹ**, aigbanù: sunnu awet**ọ**w**ẹ**s**ọ**n ol**ọ**n m**ẹ**. Lé aigbanù te, m**ọ**w**ẹ**yé ga he yín aigbanù te; pod**ọ**lé ol**ọ**nnù te, m**ọ**w**ẹ**yé ga he yín ol**ọ**nnù te. Lé mí h**ẹ**n ohia aigbanù t**ọ**n, mí na h**ẹ**n ohia ol**ọ**nnù t**ọ**n ga”* (1 KỌLINTINU 15:47-49). Ohógbè he wá hinhọ́nnu de wẹ ehe. Dinvie mí to ohia Adam tintan tọn mẹ, to godo mẹ mí na wá tin to ohia olọnnù Jesu Klisti he yín Adam awetọ lọ tọn mẹ.

Fidepope he yè do Jesu Klisti hia te to apá Jiwheyẹwhe tọn, mí nọ mọ Ẹn di gbẹtọ to dopo ninọ̀mẹ nugbo he kàn titò whlẹngan tọn tọn lẹ mẹ. Mí nọ mọ Ẹn di Ovi Jiwheyẹwhe tọn, di Ovi gbẹtọ tọn, di Ovi Davidi tọn, di Ahọlu, di Yẹwhegán, di Yẹwhenọ, di Whẹ̀gbọtọ, di Whẹ̀yídomẹjitọ, di Lẹngbọvu Jiwheyẹwhe tọn, di Ohó Jiwheyẹwhe tọn, di Aliho Jiwheyẹwhe tọn, di Akla Jiwheyẹwhe tọn, po onù he pò lẹpo po. É dóna yín onú he lẹpo nado ná mí whlẹngan pipé lọ. Núplọ́nmẹ he yín (Jesu-Kẹdẹ) matin to Owé Wiwé lẹ mẹ, mọ núplọ́nmẹ yẹwhe-atọ̀n tọn lọsu matin to Owé Wiwé lẹ gba. Yẹwhegán lẹ po apọsteli lẹ po dèkunnu na nugbo lọ. Jiwheyẹwhe ko zé Ovi Etọn titi lẹ do kọ̀ndopọ́ mẹ kẹdẹdi visunnu lẹ po viyọnnu lẹ po. Enẹwutu wẹ Jesu Klisti dóna yín Oviplọ́nji to mẹmẹsunnu susu ṣẹnṣẹn (LOMUNU 8:29). To fọ́nsọnkú Etọn godo, Jesu dọ hlan Malia Magdaleni, dọ, *“… A do al**ọ**ogo é blo; na y**ẹ**n ma ko h**ẹ**ji yì Ot**ọ́* *ṣ**ie de gba:**ṣ**igba yì m**ẹ**m**ẹ**sunnu**ṣ**ie l**ẹ**de, bo d**ọ**hlan yé, d**ọ**, Y**ẹ**n h**ẹ**ji jei Ot**ọ́* *ṣ**ie po Ot**ọ́**mìt**ọ**n po de; pod**ọ**Jiwhey**ẹ**whe**ṣ**ie po Jiwhey**ẹ**whe mìt**ọ**n po de”* (JOHANU 20:17).

Kẹdẹdilé Ovi Jiwheyẹwhe tọn yín jiji gbọn Gbigbọ Wiwé dali dó, mọkẹdẹ wẹ jiji yọ́yọ́ nọ yí tẹnmẹ gbọn Gbigbọ Wiwé dali dó. Enẹwutu wẹ Jesu to jiji yọ́yọ́ de biọ, bo sọ dọ, dọmọ:*“… Nugbo, nugbo, w**ẹ**y**ẹ**n* *d**ọ**hlan we, Adavo yè v**ọ́**gb**ẹ**t**ọ**ji, ew**ọ**ma s**ọ**gan m**ọ**ah**ọ**ludu Jiwhey**ẹ**whe t**ọ**n… Ehe yè ji gb**ọ**n agbasa dali agbasa w**ẹ**; ehe yè ji gb**ọ**n Gbigb**ọ**dali gbigb**ọ**w**ẹ**”* (JOHANU 3:3, 6). *“Na m**ẹ**depope he yè dèt**ọ́**ns**ọ**n Jiwhey**ẹ**whe de, gbawhàn aih**ọ**n t**ọ**n: ehe s**ọ**w**ẹ**awhàngba yé he gbawhàn aih**ọ**n t**ọ**n, yèd**ọ**yise mít**ọ**n”* (1 JOHANU 5:4). Ovọ́ wẹ núwiwà agùn lẹpo tọn. Jiwheyẹwhe dóna wàzọ́n, yín e ma yín mọ núde ma sọgan jọ. É sọgan wàzọ́n gbọn yé mẹhe mọdona whlẹnganzọ́n Etọn to Ovi Etọn Jesu Klisti mẹ lẹ kẹdẹ dali.

*“Na é j**ẹ**h**ẹ* *ẹ**, m**ẹ**he onú l**ẹ**po tin na, pod**ọ**m**ẹ**he dali onú l**ẹ**po gb**ọ**n, to hinh**ẹ**n ovi susu wá gigo m**ẹ**, nado h**ẹ**n awhàngán whl**ẹ**ngan yet**ọ**n t**ọ**n s**ọ**gbe gb**ọ**n yajiji dali. Na m**ẹ**he to om**ẹ**h**ẹ**n zùn wiwé, po m**ẹ**he yè to hinh**ẹ**n zùn wiwé po, om**ẹ**dopo t**ọ**n w**ẹ**yé om**ẹ**pó: na en**ẹ**wutu w**ẹ**é ma do kuwinyan nado yl**ọ**yé d**ọ**m**ẹ**m**ẹ**sunnu, d**ọ**m**ọ**, Y**ẹ**n na d**ọ**hó oyín towe t**ọ**n hlan m**ẹ**m**ẹ**sunnu**ṣ**ie l**ẹ**, to**ṣẹ**n**ṣẹ**n agùn t**ọ**n w**ẹ**y**ẹ**n na jihàn pipa t**ọ**n hlan we”* (HEBLU 2:10-12). Mẹflitọ he ylọ núplọ́ntọ Etọn lẹ dọ, “mẹmẹsunnu” to fọ́nsọnkú Etọn godo, yín yiylọ dọ, “Oklunọ ṣie, Jiwheyẹwhe ṣie” gbọn Tomasi dali (JOHANU 20:28).

To whenẹnu, mẹfligọ̀ he na tọ́nsọn aigba he ji lẹ tindo hùdo whẹ̀yídomẹjitọ de tọn, *“Mì y**ọ**p**ọ* *ṣ**ie l**ẹ**emi, na mì ma nado wàylan. Eyín m**ẹ**depope wàylan, mí tindo wh**ẹ̀**yíd**ọ**t**ọ**de to Ot**ọ́**de, Jesu Klisti dódón**ọ**l**ọ**: Ew**ọ**s**ọ**w**ẹ**oy**ẹ̀**su na ylando mít**ọ**n: e ma yín mít**ọ**n k**ẹ**d**ẹ**,**ṣ**igba na ylando aih**ọ**n l**ẹ**po t**ọ**n ga”*(1 JOHANU 2:1-2). *“Do ayi e go, owanyin he hunk**ọ**Ot**ọ́**k**ọ̀**n do mí ji, d**ọ**yè nido yl**ọ**mí ovi Jiwhey**ẹ**whe t**ọ**n l**ẹ**: en**ẹ**wutu aih**ọ**n ma y**ọ́**n mí, na é ma y**ọ́**n ew**ọ**wutu. M**ẹ**yinwanna emi, dinvie ovi Jiwhey**ẹ**whe t**ọ**n w**ẹ**mí, é ma ko s**ọ**s**ọ**awúhia lé mí na te:**ṣ**igba mí y**ọ́**n**ẹ**n d**ọ**, ew**ọ**na s**ọ**awúhia, míwl**ẹ**na di ew**ọ**l**ọ**su; na mí na m**ọ* *ẹ**n dolé é te”* (1 JOHANU 3:1-2).

Nado hẹn ehe pégan, apọsteli Paul wlán dọ, *“Na é ma na n**ọ**ma dùah**ọ**lu, kaka é na do zín k**ẹ**nt**ọ**l**ẹ**po dai to af**ọ**et**ọ**n gl**ọ**. K**ẹ**nt**ọ**he yè na súdo gb**ọ**n godo w**ẹ**okú. Na é ko yí onú l**ẹ**po do af**ọ**et**ọ**n gl**ọ**.**Ṣ**igba whenuena é d**ọ**m**ọ**onú l**ẹ**po w**ẹ**yè yí do af**ọ**et**ọ**n gl**ọ**, e s**ọ**awúhia d**ọ**om**ẹ**he yí onú l**ẹ**po do ogl**ọ**et**ọ**n dopo k**ẹ**d**ẹ**w**ẹ**pò. Whenuena yè na yí onú l**ẹ**po do ogl**ọ**, when**ẹ**nu w**ẹ**Ovi na ede na yín m**ẹ**m**ẹ**gl**ọ**ga hlan ew**ọ**he yí onú l**ẹ**po do ogl**ọ**et**ọ**n, na Jiwhey**ẹ**whe nido yín popo to onú popo m**ẹ**”* (1 KỌLINTINU 15:25-28; PSALM 110:1-2; PSALM 8:7). E ma sọ sọgan yín didọ hézéhézé humọ gba. Enẹwutu, azọ́n daho lọ ko yín wiwà bọ visunnu po viyọnnu Jiwheyẹwhe tọn lẹpo po yín didiọ, bo sọ sọawúhia to apájlẹ Klisti Ovi Jiwheyẹwhe tọn tọn mẹ. To whenẹnu yè ko fó po kẹntọ lẹpo po, yèdọ okú lọsu ma sọ tin ba, bọ yè gọ̀ onú lẹpo do otẹn yetọn lẹ mẹ to madopòdo mẹ, podọ Jiwheyẹwhe nasọ yín popo to onú popo mẹ. To madopòdo mẹ, yè ma sọ to oyín Otọ́ tọn, po Ovi tọn po, po Gbigbọ Wiwé tọn po na ylọ ba gba, mọ yè ma sọ to oyín nẹ na ylọ gbèdé ba. Whenuena asiko lẹ na to nukọnyì to madopòdo mẹ wẹ azọ́n madopòdo tọn na yín ṣiṣẹ̀ gbọn awúsọhiamẹ Jiwheyẹwhe Lọsu tọn lẹ mẹ di Otọ́, di Ovi, podọ di Gbigbọ Wiwé. Whenẹnu Jiwheyẹwhe na yín popo to onú popo mẹ.


## Chapter navigation

- [Previous chapter](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6331.md)
- [Book contents](https://nasa.misia.sk/books/1815.md)
- [Next chapter](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6333.md)

## Source

- [Canonical HTML page](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6332)
- [Markdown representation](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6332.md)