---
type: BookChapter
work_id: '20'
book_url: https://nasa.misia.sk/books/1815
book_markdown_url: https://nasa.misia.sk/books/1815.md
language: gu
position: 223
canonical_url: https://nasa.misia.sk/book_chapters/6343
markdown_url: https://nasa.misia.sk/book_chapters/6343.md
markdown_source: converted
translations: {}
---

# YISE ZÉDA OTÀNHÓHÓ TỌN - BÉ NUGBO KAVI LALO WẸ?

## Ohóta 28 – OPÒDO VIVỌNU LẸ TỌN – PO NÚDABLA OSỌHA 666 LỌ TỌN PO

Mẹde ma sọgan mọdona lé e bọawu dó na susu to yẹwhenọ lẹ mẹ nado gbẹ́kọ nukọnyìyì otànhó lẹ tọn go bo sọ nọ jó yé do. Jiwheyẹwhe kẹdẹ wẹ mọdona yín e yín dọ yé nọ jlo bo nọ sú nukun yetọn lẹ kavi yé ma jlo nado dindona nugbo lọ. Sọn asiko Kọnstantẹn tọn mẹ, yèdọ sọn bibẹ́nu agùn ahọludu Lomunu tọn he yín ojlẹ nukọnyìyì tọn, wẹ yè ṣẹ̀ hódọ do otànhó agùn tọn go titegbe. Sọn owhè kanwe-kò atọ́ntọ do jẹ widopotọ mẹ, Sesali po aṣẹpatọ nọ dè Papa lẹ po sọawúhia. Sọn whenẹnu, ojlẹ nukọnyìyì mẹhe yè nọ ylọ dọ yẹwhenọ lẹ tọn sọawúhia bọ yé sọ yí onú lẹpo hẹn to alọ yetọn lẹ mẹ.

Yè wlán to owé he yín: B. Harenberg, Chronik der Menschheit, pg. 287 mẹ, dọ, **“Nado gl****ọ́****nalina m****ẹ****jizinn****ọ****otògán he yín Janman-Lomunu t****ọ****n pod****ọ****na ah****ọ****vi Lomunu t****ọ****n to didè Papa l****ẹ****t****ọ****n m****ẹ****, Papa Nikolausi II (awet****ọ****) degbè gb****ọ****n os****ẹ́****n he zé ovòdidè to al****ọ****y****ẹ****when****ọ****z****ọ́****n l****ẹ****t****ọ****n dali to Juwáyìzángbè to opli y****ẹ****when****ọ****l****ẹ****t****ọ****n m****ẹ****to owhè f****ọ****t****ọ́****n e lán kande-f****ọ****t****ọ̀****nnukun-****ẹ****n****ẹ****t****ọ****(1059) t****ọ****n m****ẹ****.”** Sọn whenẹnu wẹ Papa lẹ lẹzùn aṣẹpatọ huhlọnnọ aihọn lẹpo tọn, na yé tindo huhlọnnọ susu gedegede he to búdina lọnzòdomẹ. Ehe lọ ma ko pé gba. Dinvie, yè degbè onú lẹpo tọn na dagbe agùn tọn. To vivọnu, e ma yín Sesali lẹ po aṣẹpatọ lẹ po wẹ nọ dè Papa lẹ gba, adavo dọ Papa lẹ nido nọ dè aṣẹpatọ lẹ.

To owé he yín: B. Harenberg, Chronik der Menschheit, pg. 288 mẹ, yè wlán dọ, **“Lomu, osùn at****ọ̀****nt****ọ****, owhè f****ọ****t****ọ́****n e lán kande-gbànt****ọ́****nt****ọ****(1075) t****ọ****n m****ẹ****. Gbèdide Papa l****ẹ****t****ọ****n. To ehe yè n****ọ****yl****ọ****d****ọ****gbèdide Papa l****ẹ****t****ọ****n m****ẹ****, to opli agùn t****ọ****n he yè basi to azán afín t****ọ****n gbè, Papa Gleguwa VII (****ṣ****inawet****ọ****) degbè d****ọ****bi****ṣọ****pu Lomunu t****ọ****n l****ẹ****ni l****ẹ****zùn a****ṣẹ****pat****ọ****agùn aih****ọ****n l****ẹ****po t****ọ****n he matindo opòdo. Papa k****ẹ****d****ẹ****w****ẹ****tindo jl****ọ****j****ẹ****nado zé gbaja a****ṣẹ****pipa t****ọ****n do awù yet****ọ****n l****ẹ****go bo s****ọ****gan dè ah****ọ****lu l****ẹ****s****ọ****n azinpò yet****ọ****n l****ẹ****ji, bo s****ọ****s****ọ****gan tú yé dote s****ọ****n al****ẹ̀****nùnù whiwhlé t****ọ****n he yín ah****ọ****lu wàz****ọ́****n****mawàdódó t****ọ****n b****ọ****m****ẹ****depope ma s****ọ****s****ọ****gan dawh****ẹ̀****na yé.”**Etẹ wẹ aihọn politikinọ he po agùn huhlọnnọ he po tindo to opọ́ po Agùn Jesu Klisti tọn po, kavi lilá owẹndagbe Etọn tọn po Ahọludu Jiwheyẹwhe tọn po? Aṣẹpatọ lẹpo, yèdọ yín e yín to avọ̀ otòvi lẹ tọn mẹ kavi to azọ́nvọ̀ mẹ, ko tindo ahọludu yetọn titi lẹ kẹdẹ.

Yè dè Papa lẹ to azọ́nwhé dahodaho he yé ko dádai hlan yédelẹ mẹ. Whenẹnu wẹ yè zé yé do aisintẹn daho he yín (Sedia gestatoria) lẹ mẹ bo sọ nọ yín lilá pé. Dinvie, aihọn lẹpo nọ pọ́n hlan yé bo sọ nọ mọ alọgọ́ yetọn lẹ po dagbewà po, po whẹ̀yídọ yetọn po yí sọn yéde. Eyín yè ko dó e bọ yè ma dohia to lalo mẹ dọ to agùn aihọn he tọn lọ mẹ, núdepope matin he kọ̀ndopọ́ hẹ Owé Wiwé lẹ gba; bé yè sọgan yí ehe whlá do gbẹtọ lẹpo, ehe mẹ yè lẹzùn ylando hlan Jiwheyẹwhe te? To ofi, mí ma to whẹ̀gbledo omẹ susu he tin to agùn aihọn he lọ tọn mẹ, kavi Papa mọhunkọ tọn di gbẹtọ gba, adavo zédai yetọn po zinzán yetọn lẹ po to agùn lọ mẹ. E dóna yín gbèdena nado dohia yín e yín dọ mí ko biọ oklọ daho de mẹ kavi bo dánúdai to otànhó gbẹtọ lẹ tọn mẹ, e sọgan yín to mayọ́nẹn mẹ.

Kẹdẹdi whenu Biblu tọn lẹ, dinvie wẹ mí pannukọn avùn gbigbọ mẹ tọn daho lọ. To whelẹponu, mẹsusu tin bo ko dọhó do ohóta otànhó agùn tọn he ji. Dọtẹ Matẹn Lutẹ ko dọhó titegbe to azán etọn lẹ mẹ jẹagọ̀do zinzán Papa lẹ tọn. Didè ohógbè etọn lẹ tọn ma sọgbè hẹ asiko mítọn dinvie tọn, podọ enẹwutu wẹ míwlẹ to vẹvẹ to otẹn etọn mẹ. To ewọ mẹ, agùn awelẹ hòavùn sinsinyẹn pannukọn yénọzo lẹ, yèdọ Plọtẹstannọ lẹ po Katolikinọ lẹ po. Ewọ ma hẹn onú lẹ do awubibọ mẹ bo yín yiylọ nugbonugbo gbọn Jiwheyẹwhe dali nado zé ogbè etọn daga to ninọ̀mẹ yẹwhegán Alẹ̀nù Hóhó mẹ tọn lẹ godo gba.

To ohó nukọn tọn etọn hlan yẹwhenọ Daniẹli mẹ, to Biblu winwlán Awetọ whenu, é wlán dọ, **“File w****ẹ****oy****ẹ****Papa t****ọ****n nugbo he tin to awhágbè a****ṣẹ****pipa ylankan et****ọ****n t****ọ****n m****ẹ****d****ọ****, agùn l****ẹ****po po ofin l****ẹ****po po nido yín m****ẹ****dawh****ẹ̀****na gb****ọ****n ew****ọ****dali,****ṣ****igba m****ẹ****de matin nado dawh****ẹ̀****na ew****ọ****gba. Po Kapi.Solite po: K****ẹ****dilé owhè to aga na osùn dó, m****ọ****k****ẹ****d****ẹ****w****ẹ****Papa tin to aga na ah****ọ****lu l****ẹ****dó. Fidepope a****ṣẹ̀****pipa tin te, huhl****ọ****n tin fin****ẹ****nado pa****ṣẹ̀****, om****ẹ****he pò l****ẹ****po dóna sètónu… Whenuena Papa kl****ọ****alind****ọ****n susu bi****ọ****ol****ọ****nzòdom****ẹ****, m****ẹ****de matin nado d****ọ****m****ọ****, ‘et****ẹ****w****ẹ****hi****ẹ****to wiwà?’ Ehel****ẹ****pó ma yín núpinpl****ọ́****n k****ẹ****d****ẹ****gba,****ṣ****igba e yín bibasi to wiwà m****ẹ****: Na ah****ọ****lu l****ọ****ma yín ah****ọ****lu gba,****ṣ****igba Papa l****ọ****w****ẹ****é na zé ede whèna k****ẹ****d****ẹ****di az****ọ́****nvi de pod****ọ****po ojl****ọ****j****ẹ****et****ọ****n l****ẹ****po po nado donùnùgona af****ọ****et****ọ****n. En****ẹ****w****ẹ****Pita wiwé d****ọ****to Owé 2 Pita 3:3 t****ọ****n m****ẹ****, d****ọ****, yé na wá po ovl****ẹ****po to azán godo t****ọ****n l****ẹ****m****ẹ****, bo na to z****ọ****nlinzin to ojlo yéde t****ọ****n l****ẹ****m****ẹ****. To ehe m****ẹ****, é tùnm****ẹ****ohó Dani****ẹ****li t****ọ****n to owé DANI****Ẹ****LI 11:36 t****ọ****n m****ẹ****, d****ọ****, ‘Ew****ọ****nas****ọ****n****ọ****zé ede daga, bo s****ọ****n****ọ****h****ẹ****n ede klo to y****ẹ****whe l****ẹ****po ji, bo s****ọ****n****ọ****d****ọ****hó onú jawujawu l****ẹ****t****ọ****n do****Jiwhe****ẹ****whe y****ẹ****whe l****ẹ****t****ọ****n go: ew****ọ****nas****ọ****m****ọ****dagbe kaka hòm****ẹ****gble do yín hinh****ẹ****n lódo; na en****ẹ****he yè dótana na yín wiwà.’**

**En****ẹ****wutu w****ẹ****Papa l****ọ****su do ná ohia ewl****ọ****su t****ọ****n, na é to gigopana ede to diho hel****ẹ****m****ẹ****, bo to did****ọ****, d****ọ****ew****ọ****na yìji hú whl****ẹ****ngant****ọ****. Owé Wiwé w****ẹ****dóna h****ẹ****n****ẹ****n****ṣẹ̀****to ofin et****ọ****n ji nado dègbena gigo et****ọ****n.****Ṣ****igba e na yín alen****ọ****d****ọ****ew****ọ****m****ẹ****he to yinyàn m****ẹ****he yè wle gb****ọ****n ohód****ọ****j****ẹ****ag****ọ̀****do é go dali to ojl****ẹ****de m****ẹ****k****ẹ****d****ẹ****dilé Owé Wiwé d****ọ****dó; é hòd****ẹ̀****do yé, bo gblewh****ẹ̀****do yé, bo fi****ọ****yé k****ẹ****d****ẹ****di m****ẹ****he j****ẹ****ag****ọ̀****do yise et****ọ****n bo s****ọ****yín ovi L****ẹ****gba t****ọ****n l****ẹ****, bo to bibasi egbés****ọ****-egbés****ọ****. Dinvie, om****ẹ****et****ọ****n l****ẹ****to awhádo pod****ọ****to whel****ẹ****ponu d****ọ****agùn, yèd****ọ****Papa tin to aga na Owé Wiwé. En****ẹ****w****ẹ****nado d****ọ****núhe Dani****ẹ****li tùnm****ẹ****d****ọ****, ew****ọ****na d****ọ****hó onú jawujawu l****ẹ****t****ọ****n j****ẹ****ag****ọ̀****do Jiwhey****ẹ****whe y****ẹ****whe l****ẹ****t****ọ****n go. …**

**M****ẹ****plánt****ọ****ylankan he pò bo dohòm****ẹ****k****ẹ̀****n Ohó Jiwhey****ẹ****whe t****ọ****n l****ẹ****wà****ẹ****to may****ọ́****n****ẹ****n m****ẹ****.****Ṣ****igba ew****ọ****wà****ẹ****to wuntuntun m****ẹ****bo s****ọ****yl****ọ****Owé Wiwé l****ẹ****po Ohó Jiwhey****ẹ****whe t****ọ****n po gb****ọ****n ehe dali é jlo nado yín a****ṣẹ****pat****ọ****daho bo s****ọ****gblewh****ẹ̀****dom****ẹ****k****ẹ****d****ẹ****dilé núpl****ọ́****nm****ẹ****L****ẹ****gba t****ọ****n to fie é jlo pod****ọ****whenuena é s****ọ****jlo dó. En****ẹ****wutu w****ẹ****é do jó ede na yè nido n****ọ****yl****ọ** **ẹ****d****ọ****, y****ẹ****whe aigbanù t****ọ****n, yèd****ọ****Jiwhey****ẹ****whe y****ẹ****whe l****ẹ****t****ọ****n, Oklun****ọ****oklun****ọ****l****ẹ****t****ọ****n, Ah****ọ****lu ah****ọ****lu l****ẹ****t****ọ****n, e ma yín wiwé de k****ẹ****d****ẹ****gba****ṣ****igba bo tin to Jiwhey****ẹ****whe m****ẹ****kavi y****ẹ****whe-gb****ẹ****t****ọ****, dilé Klisti L****ọ****su yín Jiwhey****ẹ****whe pod****ọ****gb****ẹ****t****ọ****dó, vikali m****ẹ****he t****ọ****n é jlo nado yín bo s****ọ****zé ede daga hú I.**

**Pod****ọ****ga, to Owé 2 T****Ẹ****SALONIKA 2:3-4 t****ọ****n m****ẹ****, M****ẹ****wiwé Paul dl****ẹ****nal****ọ****dó ohó Dani****ẹ****li t****ọ****n, d****ọ****: Yè na do gb****ẹ****t****ọ****ylandon****ọ****l****ọ****hia, yèd****ọ****ovikún vivà t****ọ****n l****ọ****, m****ẹ****he j****ẹ****ag****ọ̀****bo s****ọ****zé ede daga hú núhe yè yl****ọ****d****ọ****Jiwhey****ẹ****whe l****ẹ****po, kavi ehe yè n****ọ****s****ẹ̀****n, bo sinai to t****ẹ****mpli Jiwhey****ẹ****whe t****ọ****n m****ẹ****bo s****ọ****to ede dohia d****ọ****ew****ọ****w****ẹ****Jiwhey****ẹ****whe. Na núdepope matin ehe s****ọ****gan zé ede daga hú Jiwhey****ẹ****whe po Whànp****ẹ****Et****ọ****n po, adavo ehe j****ẹ****ag****ọ̀****do Jiwhey****ẹ****whe he yè n****ọ****yl****ọ****, bo n****ọ****d****ọ****y****ẹ****whehó Et****ọ****n, bo s****ọ****n****ọ****doy****ẹ****yigona****Ẹ****n, nado d****ọ****, yèd****ọ****j****ẹ****ag****ọ̀****do Ohó Jiwhey****ẹ****whe t****ọ****n po sins****ẹ̀****n bibasi hlan Jiwhey****ẹ****whe po go…**

**To ofi, dawe ylandon****ọ****l****ọ****pod****ọ****ovikún vivà t****ọ****n l****ọ****matùnm****ẹ****d****ọ****, ew****ọ****yín ylandon****ọ****hlan ede bo s****ọ****d****ọ̀****n, kavi “privatus”, yèd****ọ****ylandon****ọ****hlan ede gba,****ṣ****igba to gbaungba, yèd****ọ****m****ẹ****he plán om****ẹ****he pò l****ẹ****b****ọ****yé hodo é to ylando po dind****ọ̀****n po m****ẹ****. … Az****ọ́****n Papa t****ọ****n ylandon****ọ****he ko yín wiwà to nin****ọ̀****m****ẹ****awe ji.**

**Tintan, na é h****ẹ****n onú y****ọ́****y****ọ́****devo l****ẹ****bi****ọ** **sins****ẹ̀****n di ehel****ẹ****, “mausim” he yín ojl****ẹ****s****ẹ****nibibasi t****ọ****n, po ojl****ẹ****hom****ẹ****hùnhùn t****ọ****n po, po osìn wiwé po, po sins****ẹ̀****n bibasi hlan m****ẹ****wiwé l****ẹ****po, pod****ọ****yè ni yì hútò, gbèdide l****ẹ****po hùnzinz****ọ****n po, po sins****ẹ̀****n bibasi po, nùbibla l****ẹ****po owhè l****ẹ****po, po onú m****ọ****hunk****ọ****t****ọ****n l****ẹ****po po. Gb****ọ****nvo na en****ẹ****l****ẹ****, é dotukla bo s****ọ****zánnùdo sins****ẹ̀****n nugbo l****ọ****po Ohó Jiwhey****ẹ****whe t****ọ****n po, po yise po, bo s****ọ****h****ẹ****n k****ọ****nmi****ọ****nu azinz****ọ̀****nn****ọ****l****ẹ****t****ọ****n wá, po onú devodevo l****ẹ****po.**

**Awet****ọ****, é hòhùwh****ẹ****Yisen****ọ****l****ẹ****po os****ẹ́****n susu gedegede po, ehe dali é dá oylan dai to ofie Jiwhey****ẹ****whe majlo ylando te; nado s****ẹ****sinwhena é flú susu to núdidá Jiwhey****ẹ****whe t****ọ****n l****ẹ****m****ẹ****, yèd****ọ****to ofie é jlo pod****ọ****whenuena é jlo. To m****ọ****wiwà m****ẹ****, yè n****ọ****hia m****ẹ****depope he n****ọ****dù b****ọ****ta po azin l****ẹ****po, po fromage po, po oyìnn****ọ****po, po olan po d****ọ****ylandon****ọ****,****ṣ****ogãn Jiwhey****ẹ****whe ko jó núhel****ẹ****hlan mí v****ọ****nu nado yín ayaj****ẹ****n****ọ****to wiwé m****ẹ****, matin ylando. É s****ọ****n****ọ****flú ojl****ẹ****l****ẹ****po azán l****ẹ****po gb****ọ****n ylando dali, to ofie é jlo pod****ọ****whenuena é jlo, en****ẹ****wutu mí dóna blánù bo s****ọ****dù owhè l****ẹ****. Na núdùdù al****ọ****pãl****ọ****pa l****ẹ****t****ọ****n to asiko dopol****ọ****m****ẹ****, yèdo to akla aku****ẹ****gegenu dùdù po ov****ệ****n nùnù po m****ẹ****, é ko d****ọ****d****ọ****mí yín ylandon****ọ****to whenuena mí to dùdù.**

**Pod****ọ****ga, é s****ọ****flú sins****ẹ̀****nh****ọ̀****l****ẹ****po núzinzán he é ko l****ẹ̀****wé l****ẹ****po d****ọ****, m****ẹ****depope ma na s****ọ****gan dóal****ọ****osé kavi atin de go, nado d****ọ****agbà l****ọ****po núzinzán he tin to agbà l****ọ****ji l****ẹ****po go. E yín onú huhl****ọ****nn****ọ****de d****ọ****sunnu he yè ma dè nado yín agùnvi de ma s****ọ****gan dóal****ọ****k****ọ****fo de, kavi núzinzán sika t****ọ****n de, kavi ehe yè ma degbèna de go gba. Whenuena yè to na kl****ọ** **ẹ****, yè ma s****ọ****degbè d****ọ****ni yín bibasi gb****ọ****n y****ọ****nnu he n****ọ****wàz****ọ́****n to sins****ẹ̀****nh****ọ̀****m****ẹ****l****ẹ****k****ẹ****d****ẹ****dali gba, na y****ẹ****when****ọ****l****ẹ****dóna kl****ọ** **ẹ****j****ẹ****nuk****ọ****n: os****ẹ́****n pipé l****ọ****w****ẹ****yín d****ọ****ylando tin to k****ọ****fo l****ọ****m****ẹ****… Dog****ọ́****al****ọ****wle he yín zizédai gb****ọ****n Jiwhey****ẹ****whe dali dóna yín ylando, whenuena eyín bibasi gb****ọ****n asiko he yè ma degbè et****ọ****n dali. Pod****ọ****ad****ọ****zán dóna yín fuflú to ylando m****ẹ****to whedepopenu he é jlo.**

Yè wlán to owé he yín: M. Luther, Bibel, II. Ausgabe, pg. 836 tọn mẹ, dọ, **“… Núdepope matin he yè jódo to onú he yè pl****ọ́****jei l****ẹ****m****ẹ****gba, é nas****ọ****to nuk****ọ****nyì to gbèdide at****ọ̀****nt****ọ****Jiwhey****ẹ****whe t****ọ****n he yè basi to titò gb****ẹ́****pipli l****ẹ****t****ọ****n m****ẹ****, yèd****ọ****é ma gb****ẹ́****al****ọ****wle k****ẹ****d****ẹ****na y****ẹ****when****ọ****l****ẹ****gba,****ṣ****igba bo to nùzàn ga, bo to y****ẹ****yidè s****ọ****n om****ẹ****go, bo to m****ẹ****gb****ẹ́****dai bo s****ọ****to vivàsúdo, na yè nido do é hia di mawé, agbasalann****ọ****, onú dihon****ọ****to ofie m****ẹ****de ma s****ọ****gan s****ẹ̀****n Jiwhey****ẹ****whe te. To m****ọ****wiwà m****ẹ****, é ma y****ọ́****n****ẹ****n d****ọ****Jiwhey****ẹ****whe ko dona al****ọ****wle, bo yl****ọ** **ẹ****d****ọ****al****ẹ̀****nùnù Et****ọ****n po hom****ẹ****hùnhùn Et****ọ****n po, bo degbè gb****ọ****n jonaylando dali d****ọ****, yè ni h****ẹ****n ad****ọ́****zán do wiwé m****ẹ****pod****ọ****do y****ẹ****yi m****ẹ****, pod****ọ****to en****ẹ****m****ẹ****, yè ma to na hia wantúntún ylankan agbasa t****ọ****n j****ẹ****gba. En****ẹ****wutu, klisti godo t****ọ****n dóna hòd****ẹ̀****do núhe Jiwhey****ẹ****whe dona, bo klán núhe Jiwhey****ẹ****whe bládop****ọ́****do vòvo, bo d****ọ****vl****ẹ****ko do núhe Jiwhey****ẹ****whe to pipa go: To popo l****ẹ****po m****ẹ****, nado zé ede daga bo j****ẹ****ag****ọ̀****do núhe Jiwhey****ẹ****whe wà l****ẹ****po, bo pl****ọ́****bo s****ọ****vàsúdo. Papa ma degbè na al****ọ****wle wiwé m****ọ****t****ọ****nhunk****ọ****, kavi na e nido s****ọ****awúhia k****ẹ****d****ẹ****gba,****ṣ****igba na ew****ọ****jlo nado n****ọ****m****ẹ****dekannu bo ma j****ẹ****ag****ọ̀****do núhe é jlo, bo matin to m****ẹ****depope gl****ọ****kavi yín blibla po m****ẹ****depope po gba.”**

To owé he yín: O. Markmann, Endzeit, Entrückung, Antichrist, pg. 62 tọn mẹ, dọ, **“To ohógbè k****ọ̀****ndop****ọ́****t****ọ****n m****ẹ****h****ẹ****Biblu he yè d****ọ****gb****ọ****n Bu****ṣ****i****na dali, yè wlán ehe d****ọ****:** **‹‹Tùnm****ẹ****he d****ọ****, d****ọ****Papa na yín ag****ọ̀****j****ẹ****do-Klistigot****ọ****, yín a****ṣẹ****pipa he t****ọ́****ns****ọ****n agùn Pl****ọ****t****ẹ****stann****ọ****hóhó l****ẹ****m****ẹ****bo s****ọ****yín zinzán to zédai yet****ọ****n l****ẹ****m****ẹ****gb****ọ****n agùn v****ọ****jlado t****ọ****n dali to otò Flansi t****ọ****n m****ẹ****, … ma dóna yín zizédaga to ota Pl****ọ****t****ẹ****stann****ọ****l****ẹ****t****ọ****n m****ẹ****gba, na to pinp****ọ́****n m****ẹ****, en****ẹ****ko tin hóhó j****ẹ****nuk****ọ****nna v****ọ****jlado to owhè kanwe-kò donu****ṣ****in****ẹ****n****ẹ****t****ọ****m****ẹ****… pod****ọ****gb****ọ****n owhè kanwe-kò l****ẹ****po m****ẹ****kaka j****ẹ****whenuena Lut****ẹ****s****ọ****v****ọ́** **ẹ****d****ọ****.****››**

Godo he mí ko zé ehe jlẹdo Owé Wiwé lẹ go, to wiwà mẹ e yín domọna hézéhézé dọ, yè kẹalọyí onú lẹpo bọ yè diọ núyiwà sinsẹ̀n tọn lẹpo. Sọn yise nugbo *“… ehe yè ko yí hlan m**ẹ**wiwé l**ẹ**whladopo”* (JUDA 1:3) lọ mẹ, núdepope ma sọ yín pipòdai gba. Whedepopenu he yè jlo nado dá zédai de, yè dóna zé Ohó lọ do apádopo whẹ́. Whẹpo yè nado dá núplọ́nmẹ yọ́yọ́ de, núplọ́nmẹ nugbo Biblu tọn ma sọ tin to ofi nẹ gba. Hlan ehe, mí tindo whẹ̀jijọ nado zé Owé Wiwé lẹ jlẹdo gbèdide núdidá mẹde titi tọn lẹ go. Na pọ́ndego de podọ kẹdẹdilé mí ko dọ dó, dọmọ, *“M**ẹ**de ma h**ẹ́**aga yì ol**ọ**n, adavo m**ẹ**he j**ẹ**te s**ọ**n ol**ọ**n, yèd**ọ**Ovi gb**ẹ**t**ọ**t**ọ**n l**ọ**”* (JOHANU 3:13). Yè dọhó nugbo Jiwheyẹwhe tọn he yè ma dóna mọdona jẹagọ̀ hézéhézé, gãnṣo zédai he yín dọ yè zé Malia to agbasalan mẹ yì olọn yín didọ jẹagọ̀do Ohó Jiwheyẹwhe tọn go. Bé mí ma dóna sọgbè hẹ Jiwheyẹwhe bo mọ́ gbèdide Papa tọn lẹpo, bo sọ nọ pọ́n yé di agọ̀jẹdo-Klistigotọ, na yé jẹagọ̀ nugbo do núplọ́nmẹ Klisti tọn lẹ go?

Gbèdide he yín dọ, “Mẹdepope he matindo agùn kẹdẹdi onọ etọn ma sọgan tindo Jiwheyẹwhe di Otọ́ etọn gba!” ko hẹn obú jẹ gbẹtọ lẹpo ji, kẹdẹdilé yè dá gbẹtọ nado nọ̀ kọ̀ndopọ́mẹ hẹ Jiwheyẹwhe. Núṣiwà de wẹ ehe yín to vlẹkẹsi de mẹ to whenuena yè plọ́nmẹ dọ, Klisti wẹ dó agùn Katoliki tọn lọ ai bọ omẹ lẹpo yín Katolikinọ, yèdọ Malia lọsu ga. Otànhó agùn tọn lẹpo ko do nukọnyìyì dinvie tọn lẹ hia. To owhè kanwe-kò Yisenọ tintan lẹ tọn mẹ, gbẹ́pipli agùn Katoliki Lomunu lẹ tọn de matin, kavi devo depope matin dilé mí ko dohia dó to owé he mẹ gba. Asiko he jẹnukọnna apọsteli lẹ mọdona ninọ̀mẹ yise alọpãlọpa lẹ tọn ṣigba bo ma yín agùn he yè kọ̀ndopọ́ kẹdẹdilé e sọawúhia dó sọn azán Kọnstantẹn tọn lẹ mẹ gba. To ojlẹ nẹ mẹ, Papa lẹ matin, yẹwhenọ lẹ matin, kavi onú mọtọnhunkọ lẹ gba. To awubla de me, yèdọ agùn Plọtẹstannọ lẹ tọn ma payi to núdodindin yetọn lẹ mẹ to owhè kanwe-kò he wáyì lẹ mẹ bo hẹn yé go gba. Eyín ayido ego dọ ohóta he nọ sọawúhia to whelẹponu kavi lala. E sọgan yín linlẹn dopoyínyín tọn de, nugbo nukunhunhun ma yín linlẹn Yise tọn de gba, yèdọ awubla de wẹ. Plọtẹstannọ lẹ klán sọn agùn Katolikanọ lẹ tọn mẹ po kàndeji de po nado yín agùn Jesu Klisti tọn, ṣigba yé ma yígbè na awufiẹsa lọ podọ nado zinzọnlin to hinhọ́n Yisenọ tintan lẹ tọn ji gba. Ehe yín didọ taidi tasọdona podọ di onú ylankan de to asiko he wáyì lẹ mẹ.

Dinvie aṣẹpipa Papa lẹ tọn to yédelẹ dohia taidi núyọ́nnanọ di Pita podọ biṣọpu lẹ di apọsteli lẹ, ṣigba etẹwẹ yé yín to nugbo de mẹ? Onú de matin he yè ylọ dọ aisintẹn Pita tọn to Jelusalẹm mẹ kavi to Lomọnu mẹ gba. Dogọ́ onú de matin he yè ylọ dọ aisintẹn tintan Pita tọn gba. To núplọ́nmẹ apọsteli lẹ tọn he yè basi opli etọn to Jelusalẹm mẹ, Jakọbu tẹdẹ́ do e ji hézéhézé to whenuena Pita po Banabas, po Paul po dọhó godo, Jakọbu sẹsinwhena onú lẹpo gbọn pinplánmẹ Gbigbọ Wiwé tọn dali kẹdẹdi Ohó dọdai tọn (OWALỌ 15:13). To afọ etọn 28 mẹ, mí hia dọ, “*Na e s**ọ**y**ọ́**n to nukun Gbigb**ọ**Wiwé t**ọ**n m**ẹ**, pod**ọ**to nukun mít**ọ**n m**ẹ**ga…”* Jiwheyẹwhe to whelẹponu nọ yí omẹ he É jlo, whladopo hlan omẹ he podọ hlan asiko devo mẹ, yèdọ omẹ devo. Aliho delẹ tin ehe mẹ Pita kavi Paul po omẹ devo he pò lẹpo po yín zinzán gbọn Oklunọ dali te. Onú dopo gê he yè ma yọ́nẹn, wẹ yín omẹ he to aga. Linlẹn ehe lọ wá aga to oglọ domọnanú mẹde titi tọn de tọn dali, ṣigba bo tindo dódònu Biblu mẹ tọn de.

Papa lẹ do yédelẹ hia nado yín vikali Klisti tọn, ṣigba to Biblu mẹ onú mọtọnhunkọ de matin gba. Yé to yédelẹ ylọ dọ biṣọpu he to aga lẹ, ṣigba onú mọtọnhunkọ lẹ de matin to Ahọludu Jiwheyẹwhe tọn mẹ gba. Apọsteli Pita to alọdlẹndó Klisti, e ma yín Papa gba to whenuena é wlánwé dọmọ, *“Na mì ko taidi l**ẹ**ngb**ọ**he búali,**ṣ**igba dinvie mì to lil**ẹ́**g**ọ̀**do l**ẹ**ngb**ọ**h**ọ**t**ọ**l**ọ**de po Bi**ṣọ**pu alind**ọ**n mìt**ọ**n l**ẹ**t**ọ**n po”*(1 PITA 2:25). Papa nọ ylọ yédelẹ dọ Lẹngbọhọtọ Daho. Na wẹ ehe sọgan yín linlẹnpọ́n dó? Na Klisti tọn wẹ mí hia dọ, Ewọ wẹ Lẹngbọhọtọ Dagbe he zé Ogbẹ̀ Etọn liai na lẹngbọ Etọn lẹ (JOHANU 10), dogọ́ Ewọ wẹ Ota Agùn Etọn tọn (EFESUNU 5:22). Fie wẹ ota devo tọ́nsọn? E sọgan yín to agùn Papa lọsu titi tọn mẹ ṣigba bo ma yín to Agùn Jesu Klisti tọn mẹ gba.

To osi de mẹ, aihọn lẹpo nọ ylọ Papa dọ, “Otọ́ Wiwé”. Owé Wiwé degbè dọ, *“Mì s**ọ**yl**ọ**m**ẹ**de ot**ọ́**mìt**ọ**n to aih**ọ**n m**ẹ**blo: na om**ẹ**dopo w**ẹ**Ot**ọ́* *mít**ọ**n ol**ọ**n t**ọ**n”* (MATIU 23:9). Gbẹtọ mliyọn susu to nùzán do Jiwheyẹwhe go kẹdẹdilé yè to zinzán ohógbè he jẹ dọ yé ni zán hlan Jiwheyẹwhe ṣigba bo to zinzán hlan gbẹtọ de. Fie wẹ Otọ́ Wiwé lọ te? Olọn mẹ wẹ É tin te kavi Lomu? Otọ́ ovi Jiwheyẹwhe tọn lẹpo tọn tin to olọn mẹ. Donanọ wẹ Oyín Wiwé Etọn ni yín!

Mẹhe tindo tẹnmẹ he jẹ to agùn mẹ lẹ nọ yín mẹdoyẹyigona bo sọ nọ sẹ̀n. Mẹde ma sọgan yín awuwhànnọ pannukọn yé, kẹdẹdi Owé Wiwé yé na dọ hlan osé po osó lẹ po, dọmọ, *“Yé s**ọ**to did**ọ**hlan osó daho l**ẹ**, po osé l**ẹ**po, d**ọ**, h**ọ́**j**ẹ**mí ji, bo yí mí whlá s**ọ**n nukun ew**ọ**he sinai to ofi l**ọ**ji t**ọ**n m**ẹ**, pod**ọ**s**ọ**n hòm**ẹ**gble L**ẹ**ngb**ọ**vu l**ọ**t**ọ**n m**ẹ**”*(OSỌHIA 6:16).

Agùn Katoliki Lomunu tọn ko hẹn aihọn lẹpo yise dọ, zédai wiwé de wẹ ewọ yín to aigba ji, nado dọ, dọ, agùn he Klisti hẹn wá ayi mẹ, yèdọ ehe kẹdẹ mẹ wẹ whlẹngan tin te. Enẹ ma yín nugbo gba. Ohógbè he jẹagọ̀do otànhóhó owhè kanwe-kò donu atọ̀n he ko jẹnukọn lẹ tọn to ojlẹ Yisenọ tintan lẹ tọn mẹ. Mọkẹdẹ wẹ agùn pipli depope ma yín didóai gbọn Klisti dali bo ma sọ sọgan whlẹnmẹ gba. Sọn asiko núvọjlado tọn mẹ wẹ núplọ́nmẹ alọpãlọpa helẹ sọawúhia gbọn agùn vòvo lẹ dali. Dinvie, yè ma táhinhọ́n do kọ̀ndopọ́ po núplọ́nmẹ nugbo lọ po, po wiwà lẹ po ji gba adavo nado kọ̀n yé mẹhe jlo nado yín dopo lẹ dopọ́ to maho núplọ́nmẹ yetọn lẹ pọ́n. To gblagbla nukọnyìyì helẹ tọn mẹ, Jesu Klisti gbẹ́sọ to Agùn Etọn dóai. É ylọ yé jẹgbonu sọn akọta lẹpo mẹ, podọ sọn ogbè lẹpo mẹ gbọn gbèdide Wẹndagbe Madopòdo Ewlọsu tọn dali. Yé mẹhe nátó ogbè Etọn lẹpo dóna tọ́njẹgbonu bo na yín hinhẹn wá titò mẹ nado dèafọ po Ohó Etọn po to dọpọ́n pipé de mẹ po Agùn Klisti tọn po jẹ gigo azán kọlilẹ́wá Etọn tọn whenu.

Agùn Jesu Klisti tọn ma yín adọkunnọ to onú aihọn tọn lẹ mẹ gba. É matindo sika kavi fataka kẹdẹdilé Pita dọ dó to whenẹnu gba, ṣigba Agùn lọ yín adọkunnọ to gbigbọ mẹ. Satani do adọkun aihọn he tọn lẹpo hia Jesu. Ṣigba Jesu gbẹ́, na Ewọ yọ́nẹn kẹdẹdi opagbè lọ dọ, Ewọ na wá dùahọlu na ahọludu aihọn lẹpo tọn. Podọ to ehe mẹ, mí mọ agọ̀jẹdo-Klistigo. Otànhó gbẹtọ tọn yín núgbọnvo mlẹnmlẹn matin Papa lẹ gba. Enẹwutu wẹ vọfọ́n basi tọ́ de mado tin, bọ awhàn susu do tin po hòmẹkẹ̀n lẹ po, podọ gbẹtọ mliyọn susu wẹ yè hù. Afànumẹ lẹ gọ̀ do nọtẹn yetọn lẹ mẹ. Mẹhe yè ylọ dọ devizọ́nwàtọ lẹ wleawuna ali núnámẹ tọn.

Akuẹdidó yetọn ma sọgan plá adọkun Vatikan tọn gba. Mẹdepope he mọ adọkun he tin to boṣiọ pipa he yè nọ ylọ dọ Mẹwiwé Pita tọn kọ̀n to whenuena ewọ mọ bọ yè dóaṣọ̀na ẹn po sika po, po zannu akuẹgegenu lẹ po, po pali lẹ po (OSỌHIA 17:4) po onú núzinzán akuẹgegenu he pò lẹpo. Enẹwutu wẹ aihọn lẹpo do nọ ylọ Lomu dọ otò wiwé de. Mẹdepope he wá agahúnjlẹtẹn aihọn lẹpo tọn to otò Lomu tọn mẹ, na pé (Banki Gbigbọ Wiwé tọn) he yè ylọ to ogbè Lomu tọn mẹ dọ, “Banco di Santo Spirito”. Adọkun susu helẹ matin to owhé gbẹtọ Katolikinọ lẹ tọn gbè gba, adavo to sinsẹ̀nhọ̀ Vatikan tọn mẹ.

Agùn Katoliki Lomunu lẹ tọn wẹ yín huhlọn he to azọ́nwà to politiki po agùn pã lẹpo po mẹ to núyiwà dopodopo mẹ, bo sọ yín mẹjizinnọ yèdọ gbọn gbèdide osinọ mẹhe hodo Jesu lẹ tọn dali. Agùnvi yetọn lẹpo ko tindo ninọ̀mẹ pinplán yetọn lẹ glọ. Yé yín mimọ to ogán lẹ mẹ, to azọ́nwhé vòvo lẹ mẹ, to oplọ́nyìji-alavọ lẹ mẹ, to ajọ́wàtẹn lẹ mẹ, to dotowhé lẹ mẹ, to owéhọ́ yọpọvu lẹ tọn mẹ, podọ owéhọ́ devodevo lẹ mẹ ga… Yé hòavùn titegbe na agùn Katoliki Lomunu lẹ tọn di agùn ahọlu tọn. Yé wẹ yín hónámẹtọ podọ núwlántọ núhe yè ko wlán dogbọn politikinọ Whèzẹtẹn tọn po Whèyihọ̀ tọn lẹ po dali. Onú winwlán Katoliki tọn he yín, “Opus Dei” tin to ofi lẹpo. Podọ ga, hlan Plọtẹstannọ po kọ̀ndopọ́nọ lẹ po. Kẹdẹdilé e ko tin to hóhówhenu, yèdọ dinvie ga, ohógbè de yín zinzán dọ: Opòdo wẹ na do ninọ̀mẹ dopodopo hia.

Ṣogãn agùn Katoliki tọn nọ dọ, dọ whlẹngan wá gbọn Katoliki kedẹ dali, bọ agùnvi etọn lẹ gbẹ́sọ to aigba lẹ̀wézòmẹ tọn ji to okú yetọn godo, ṣogãn yé yín máhẹtọ to kọnmiọnnu azinzọ̀nnọ lẹ tọn mẹ to gbẹ̀whenu yetọn, bọ yé ma sọ kẹalọyí whlẹngan. Bé nẹmunẹmu wẹ whlẹngan he agùn he ko námẹ to whenẹnu? Yèdọ sinsẹ̀n bibasi hlan oṣiọ lẹ tin. Ṣigba to Biblu mẹ, núdepope ma yín mimọ dogbọn ehe dali gba. To oṣiọditẹn, yè nọ dọ hlan oṣiọnọ lẹ dọmọ, “E hẹnhòmẹhùn Oklunọ nado zé nọvisunnu mítọn kavi nọviyọnnu mítọn do gigo mẹ.” Onúwinwlán he tin to osé oṣiọditẹn tọn go to didohia dọ, “To ofi, gbọjẹ to jijọho mẹ…”, kavi “Gbọjẹ to Jiwheyẹwhe mẹ…” Ṣigba to sinsẹ̀n bibasi hlan oṣiọ lẹ whenu, yè nọ dọ, dọ e ma hẹnhòmẹ Oklunọ tọn hùn nado zé oṣiọ lọ do gigo Etọn mẹ gba, ṣigba é dóna tọ́ngbọn lẹ̀wézòmẹ dali whẹ́. Mẹdepope he yín awujinọ do linlẹn he ji dóna yọ́nẹn dọ núde to finẹ bo ma sọgbè gba.

Jesu Klisti kànbiọ yé to whenẹnu dọ, *“Bapt**ẹ**m Johanu t**ọ**n, ol**ọ**n m**ẹ**w**ẹ**e tin s**ọ**n, kavi s**ọ**n gb**ẹ**t**ọ**l**ẹ**de?”* (LUKU 20:4). To egbé, É sọgan kànbiọ ga dọ, “Bé vọjlado po vọfọ́n he bọdo e go lẹpo po, olọn mẹ wẹ yé tin sọn, kavi sọn gbẹtọ lẹ de?” Whenẹnu owékantọ lẹ matindo gblọndo de na ohókànbiọ he gba. Nẹmunẹmu wẹ owékantọ egbé tọn lẹ? Ogblọndo tẹ wẹ yé sọgan ná? Ode matin ehe yé sọgan ná gba! Ohùn mẹhe yè hù lẹpo tọn na dọhó to Whẹ̀dazángbè jẹagọ̀do nukọntọ agùn whẹndo he dọ̀n agùn Plọtẹstannọ lẹ tọn do godo sọn agùn-onọ Lomunu tọn lọ mẹ, yèdọ mẹhe jó ogbẹ̀ yetọn na Biblu he nido sọgan yín hihia bọ nugbo he tin to É mẹ lẹpo sọawúhia hézéhézé to zògbantin ji. Otànhó agùn tọn daho po ehe tin dinvie to alọnu-alọnu po yín oklọ titegbe de. To owhè pẹde he ko wáyì lẹ mẹ, ehe yè nọ ylọ dọ, zédai Nisene tọn hẹn ohógbè he, dọmọ, “… to ota ji, agùn wiwé apọsteli lẹ tọn” ṣigba to dinvie yé nọ hia dọ, “… agùn wiwé Katoliki tọn podọ apọsteli lẹ tọn”.

Mẹnu wẹ dawe he lọ sọn onú pinpọ́n Owé Wiwé tọn mẹ, mẹhe aihọn lẹpo to pinpọ́n hlan bo sọ dọhó hlan Malénu fọtọ́n donu kanwe-atọ́n to bọluhòtẹn to otò Casablanka tọn mẹ, mẹhe dona bokọnọ de to otò Abijan tọn mẹ, bo sọ dọhó to opli ONI tọn ji to otò Niwu Yọki tọn mẹ kavi to Oplitẹn Agùn Aihọn lẹpo tọn mẹ to otò Geneva tọn mẹ podọ to ohódọtẹn Elopianu lẹ tọn mẹ to otò Stlasbọgu tọn mẹ, mẹhe yè yọ́nẹn gbọn aihọn lẹpo mẹ bo sọ dlá otò Skandinavianu lẹ tọn pọ́n, eyín yè ma tlẹ kẹalọyí?

Azọ́nwhé po huhlọn he kọ̀ndopọ́ hẹ yé lẹ po yín alọdlẹndó to Owé Wiwé mẹ, to ota ji, yèdọ to Owé Osọhia tọn mẹ. Alọdindlẹn he magbọvọ he lọ yín zinzán to osọha núọtọ̀n-kande-kòatọ́n e lán dopo (666) mẹ (OSỌHIA 13:17-18). To finẹ, yè dọ hlán mí hézéhézé dọ, *“… na s**ọ**ha gb**ẹ**t**ọ**de t**ọ**n w**ẹ**: s**ọ**ha et**ọ**n s**ọ**basi nú**ọ**t**ọ̀**n-kande-kòat**ọ́**n e lán dopo.”* Osọha he lọ sọgbè hẹ oyín dawe he lọ tọn to ogbè Latẹn tọn mẹ, ehe yè ma sọgan zán hlan omẹ devo de to aigba ji, dọ, “Awúsọhia Ovisunnu Jiwheyẹwhe tọn tọn”, he tùnmẹ dọ,

(MẸHE YÈ DIỌ DO TẸNMẸ OVI JIWHEYEWHE TỌN TỌN MẸ)

**V I C A R I V S   F I L I I   D E I**

**5+1+100   1+5      +1+50+1+1+500 +1   =  666**

To nugbo de mẹ, e ma yín gbọn núṣiwà dali wẹ aṣẹpatọ Lomunu tọn lẹ zán ohógbè he yín “LATIN REX SACERDOS”, ehe tùnmẹ dọ, “Ahọludu yẹwhenọ Latẹn tọn” gba. Kosi Lomu tọn lẹ diọ ẹ do Lomu Papa lẹ tọn. Ohógbè he lọsu tindo wékún dopolọ he sọgbè hẹ osọha núọtọ̀n-kande-kòatọ́n e lán dopo (666) lọ tọn.

(AHỌLUDU YẸWHENỌ LATẸN TỌN) 

**L A T I N V S   R E X   S A C E R D O S **

**50   +1  +5        +10    +100  +500     =  666**

To Owé Osọhia 17 tọn mẹ, yè dlẹnalọdó zédai aihọn tọn he hézéhézé di onọ. Na yè ko klọ aihọn lẹpo bo jlẹbó do yé bo sọ plán yé jẹagọ̀ biọ huhlọn ohógbè majiki he tọn glọ, podọ Oklunọ Lọsu ko dọhó whẹ̀dida tọn do aisitẹn etọn ji. To Owé OSỌHIA 18:7-8 tọn mẹ, yèdọ núhe yè nọ ylọ dọ otòdaho madopòdo hlan mí to ojlẹ pẹvi de mẹ dọ, yè na họ́ ẹ. *“N**ẹ**mun**ẹ**mu w**ẹ**é to gigopana ede, bo s**ọ**n**ọ**n**ọ̀**ogb**ẹ̀**dùdù m**ẹ**, awufi**ẹ**sa po hom**ẹ**gble m**ọ**t**ọ**nhunk**ọ**po w**ẹ**mì ni ná**ẹ**n: na é ko d**ọ**to ayiha ede t**ọ**n m**ẹ**, d**ọ**, Ai ah**ọ**si t**ọ**n w**ẹ**y**ẹ**n sín, y**ẹ**n ma yín asú**ṣ**i**ọ**si gba, y**ẹ**n ma to awublanu na m**ọ**. En**ẹ**wutu w**ẹ**az**ọ̀**nylankan et**ọ**n na wá gbèdopo, okú, awublanu, po hùv**ẹ**po; yè na yí miy**ọ**n do fi**ọ* *ẹ**ml**ẹ**nml**ẹ**n: na huhl**ọ**nn**ọ**w**ẹ**Jiwhey**ẹ**whe Oklun**ọ**he to owh**ẹ̀**et**ọ**n dá.”* Kaka jẹ dinvie, Ohó Jiwheyẹwhe tọn dopodopo ko yín ṣiṣẹ̀ na ojlẹ he yè ko dè lọ, podọ whladopo dogọ́ ode ma to na pò ai gba.

Do Ohó Jiwheyẹwhe tọn dopo gê he to ote po aṣẹpipa Etọn po ji, wẹ yè degbèna yé mẹhe yín nugbonọ lẹpo nado gọ̀wá Ohó Jiwheyẹwhe tọn mẹ, bo nasọ yise kẹdẹdilé Owé Wiwé lẹ dọ dó.

Ehe ma ná tùnmẹ núdindọn de tọn gba. Owhẹ̀dida godo tọn lọ gbẹ́sọ tin to Jiwheyẹwhe kẹdẹ de, to nugbo de mẹ, Mẹhe na dáwhẹ̀ do Ohó Etọn ji. Mí to hódọ do Katolikinọ mliyọn donu fẹnẹ (800,000,000) hunkọ aihọn lẹpo tọn ji, ehe mẹ yé omẹ pó yise to núplọ́nmẹ he yé plọ́n lẹ mẹ, bo ma mọdona dọ, núplọ́nmẹ aihọn he tọn ma tọ́nsọn Klisti de gba, podọ whedepopenu matin he agùn Katoliki tọn yín Agùn Jesu Klisti tọn gba. Mọkẹdẹ wẹ hlan agùn Plọtẹstannọ lẹ ga. Nugbo gbẹtọ susu to whlẹngan din. Gbẹtọ susu tindo adọgbo do núplọ́nmẹ agùn yetọn lẹ tọn go po agùnvi agùn yetọn lẹ po tọn go na whlẹngan. Yé ma yọ́nẹn dọ, yè to yé klọ bo sọ to yé tafù na ogbẹ̀ madopòdo gba. Eyín oklọ mọtọnhunkọ sọawúhia to sinsẹ̀n de mẹ matin alọdlẹndó Klisti, bé e dó huhlọn. Ṣigba eyín enẹlẹ pó sọawúhia to Oyín Klisti tọn mẹ, yè ma to na jona gbèdé. Núhe Jiwheyẹwhe dọ to Azán Pẹntikọsti tọn gbè to Agùn Alẹ̀nù Yọ́yọ́ tọn mẹ gbọn onù mẹdidè etọn tọn dali gbẹ́sọ tin to ote kakadoi, dọ, *“E nas**ọ**wá j**ọ**, m**ẹ**depope he na yl**ọ**oyín Oklun**ọ**t**ọ**n, yè na whl**ẹ**ngan”*(OWALỌ 2:21; JOẸLI 3:5). Nugbo whlẹngan he tin to kànṣiṣamẹ hẹ Oklunọ Mẹhe hẹn whlẹngan wá kẹdẹ dali, ko yín didèsẹ̀ bo gọ̀do núplọ́nmẹ po núyiwà agùn tọn devo lẹpo ji. E sọgan yín dọ, yẹwhenọ lọ matlẹ mọdona ehe gba.

Agùn daho Plọtẹstannọ lẹ tọn lẹ nọ dọ, dọ yé sọgbè hẹ Owé Wiwé lẹ. Eyín enẹ yín nugbo, etẹ wẹ yín núyiwà otànhó he matin to Biblu mẹ tọn he yé kẹalọyí tọn? Agùn Katoliki tọn lẹ sọgbè hẹ awelẹ, dọmọ yé nọ tùnmẹ Biblu di otànhó de. To núpinpọ́n sisosiso de mẹ, otànhó he go yè wàzọ́n do po owéfọ Biblu tọn de po wẹ sọgan yín mimọ. To otànhó mọtọnhunkọ lẹ mẹ, Oklunọ mítọn ylọ sinsẹ̀ntọ mọtọnhunkọ lẹ to zinzán ohógbè he yín “yaya” tọn hlan yé mẹ, dọ, *“… yaya w**ẹ**yé to taliaina mi, bo s**ọ**to ogbèdai gb**ẹ**t**ọ**l**ẹ**t**ọ**n pl**ọ́**nm**ẹ**di núpl**ọ́**nm**ẹ**yet**ọ**n l**ẹ**… É s**ọ**d**ọ**hlan yé, d**ọ**, Nugbo w**ẹ**mìwl**ẹ**gb**ẹ́**os**ẹ́**n Jiwhey**ẹ**whe t**ọ**n dai, na mì nido yìn otànhóhó mìt**ọ**n l**ẹ**.”*(MALKU 7:7, 9). To owéfọ he po devo lẹ po ji, e dóna yín didọ, dọ, núyiwà agùn lẹpo tọn tin to yaya, eyín yé ma basi yé kẹdẹdi to ojlo po Ohó Jiwheyẹwhe tọn po mẹ. Yaya wẹ yé to odẹ̀ he yín ṣapelẹ tọn, yaya wẹ odẹ̀ he yè nọ ylọ “undo gbè we Malia”, yaya wẹ owhẹ̀ntintọ́n yetọn lẹpo, yaya wẹ núyiwà agùn tọn lẹpo, yaya wẹ popo lẹpo! Yè ma dó ojlo Jiwheyẹwhe tọn ai gbọn Papa dali gba, adavo gbọn yẹwhegán po apọsteli lẹ po dali he yín mimọ whladopo podọ kakadoi to Owé Wiwé lẹ mẹ.

Etẹwẹ dinvie? Bé e bọwu nado gbọṣi wiwà dopolọ mẹ to yaya to whenuena nugbo lọ ko sọawúhia gbaungba podọ oklọ lọ lọsu ko sọ sọawúhia to gbaungba to hinhọ́n núdohiamẹ Ohó Jiwheyẹwhe tọn tọn mẹ? Sọn ojlẹ núdohiamẹ he tọn mẹ, omẹ dopodopo tindo azọ́n to Jiwheyẹwhe nukọn. *“En**ẹ**wutu ojl**ẹ**wunvi t**ọ**n l**ẹ**go w**ẹ**Jiwhey**ẹ**whe dènukuns**ẹ̀**s**ọ**n;**ṣ**igba to dinvie é degbèna gb**ẹ**t**ọ**l**ẹ**to ofi popo d**ọ**yé ni dó l**ẹ**nv**ọ**j**ọ**”* (OWALỌ 17:30). Mẹdepope he hia anádemẹ he ma na tindo owhẹ̀jijọ de to Whẹ̀dazángbè gba. Mẹhe Jiwheyẹwhe do Ede hia lẹ kẹdẹ mẹ wẹ É sọgan yín sinsẹ̀n te. Yéwlẹ wẹ mẹhe É do Ohó Etọn, Oyín Etọn po Ojlo Etọn po hia. Gbọn ojọmiọn Etọn dali, yé wẹ mẹhe tindo dọpọ́n whlẹngan mẹde titi tọn pọ́n.

Ojlọjẹ he yín dọ, Papa po yẹwhenọ lẹ po tindo adọgbo pẹvi de nado dọ nugbo lọ hlan gbẹtọ lẹ. Ṣigba mẹdepope matin to devizọ́nwàtọ gbigbọnọ lẹ mẹ, sọn yẹwhenọ he tin to otòpẹvi lẹ mẹ jẹ otòdaho lẹ mẹ gba, enẹwutu mẹhe hia anádemẹ he ma sọgan vò to ayiha etọn mẹ sọn dinvie yì gba, na ewọ ko mọ nugbo lọ wutu. Yé mẹhe yè ko diọ bo ko sọ tafú gbọn agùn dali lẹ, tindo jlọjẹ nado gọ̀ huhlọn yetọn po hihiajẹ yetọn po yí, nado tindo gbèmimá mẹde titi tọn hlan Klisti podọ nado mọdona nugbo lọ. Yọpọvu he yè baptizi lẹ do gbèyìyì de mẹ, ma sọgan yín kinkànbiọ dọ, bé yé jlo nado yín agùnvi yetọn wẹ? Matin wuntuntun yetọn, kavi gbèsisọ yetọn nado yígbè dọ yè ko hẹn yé yín agùnvi. Enẹ wẹ jlọjẹ gbẹtọ tọn po huhlọn gbẹtọ tọn po to owhè kanwe-kò donu kanwe-kòtọ mẹ! Ehe tin to agọ̀jijẹ mẹ hlan mẹdekannujẹ agùn tọn, e bo sọ yín nukọnyìyì ehe yè ylọ dọ Agùnbibasi tọn he ṣẹ̀ sọn owhè fọtọ́n e lán fowe-kanwe-kò (1500) he wáyì lẹ mẹ. Agùn daho devo he pò lẹ lọsu ko zán ninọ̀mẹ he ma sọgbè hẹ Biblu tọn. Yé sọ tindo whẹ̀gbledo to Jiwheyẹwhe nukọn. Ehe wẹ ojlẹ ogbèmimá tọn he dóna yín alọkẹyí gbọn gbẹtọ lẹpo dali to Jiwheyẹwhe nukọn.

Azọ́n wéma he tọn wẹ nado ná domọnanú he sọgbè de hihiatọ owé he tọn lọ tọn lẹ. Mẹdepope matin he sọgan yí ohó helẹ sè to nukuntintọn mẹ gba, ṣigba na omẹ lẹpo ni dinpọ́n to Owé Wiwé lẹ po otànhó agùn tọn lẹ po mẹ, to whenẹnu ewọ na biọ ogbèmimá de mẹ.

*Yè yl**ọ**yé d**ọ**núy**ọ́**n**ẹ**nt**ọ**He t**ọ́**nwh**ẹ**n j**ẹ**ag**ọ̀**do nugbo l**ọ**go
 Yé m**ẹ**he gb**ẹ́**s**ọ**to nú**ṣ**iwà m**ẹ**W**ẹ**yè na yl**ọ**d**ọ**nulun**ọ**l**ẹ** *


## Chapter navigation

- [Previous chapter](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6342.md)
- [Book contents](https://nasa.misia.sk/books/1815.md)
- [Next chapter](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6344.md)

## Source

- [Canonical HTML page](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6343)
- [Markdown representation](https://nasa.misia.sk/book_chapters/6343.md)